Italianen herdenken doden Heizeldrama

BRUSSEL - Het Heizeldrama kostte 39 mensen het leven. Honderden anderen raakten op 29 mei 1985, voorafgaand aan de finale tussen Juventus en Liverpool in de Europa Cup I, gewond bij de rellen in het stadion.

Afgetrapte schoenen, tegen elkaar aangedrukte mensen die snakten naar adem, en opgestapelde lijken. Het is bijna 25 jaar geleden, maar de verschrikkelijke gebeurtenissen tijdens het Heizeldrama in Brussel staan de journalisten Theo Reitsma, Frank Raes en Frits Barend nog steeds goed voor ogen. ''Dit is een van de meest bizarre evenementen waar ik ooit bij ben geweest'', zegt Barend over de finale van de Europa Cup I tussen Juventus en Liverpool.

Chaos

Incidenten bij voetbalwedstrijden deden zich wel eens voor, maar hooliganisme was in België en het Europese vasteland tot dan toe een relatief onbekend begrip. Toen ruim voor aanvang van de wedstrijd in het stadion rellen uitbraken, ontstond chaos en verwarring.

''Het leek wel of niemand wist wat hij moest doen. Politie, brandweer, veiligheidsmensen...Iedereen liep door elkaar heen. Van communicatie was nauwelijks sprake'', herinnert Frank Raes zich. De Belgische sportpresentator was destijds als 'hulpje' van BRT-radioverslaggever Jan Wauters aanwezig.

Machteloos

De problemen ontstonden in vak Z, het zogenoemde neutrale vak tussen de fans van Liverpool en Juventus in. Veel Italianen kochten echter kaarten van Belgen over. Engelse supporters, al dan niet uitgedaagd, gooiden voorwerpen richting vak Z en zochten even later de confrontatie met de Italianen. Politieagenten stonden machteloos. In vak Z ontstond grote paniek, mensen konden geen kant op en werden samengedrukt. Een zijmuur stortte in. Liefst 39 mensen overleden.

Reitsma, destijds commentator van de NOS, zag het vanaf de tribune gebeuren. ''Mensen werden afgevoerd, anderen vielen over hekken. Je hoorde gehuil en geschreeuw.'' Kees Jansma, die met Reitsma mee was, verliet de tribune en kwam even later terug met de mededeling dat er beneden lijken lagen.

Informatievoorziening

Ed van Westerloo, de baas van de NOS, besloot de uitzending door te laten gaan. ''En dan begint het echte verslaggeverswerk'', aldus Reitsma. ''Ik word nog wel eens boos op mensen die mij verwijten dat ik op een 'gewone' manier commentaar ben gaan geven. Ik heb geprobeerd een afgewogen verhaal te houden, te vertellen wat ik zag. De informatievoorziening verliep toen veel moeizamer dan tegenwoordig. Ik had de hele avond het gevoel: wat kan er nog meer gebeuren?''

Raes liep ook de tribune af. Onderweg kwam hij een fotograaf tegen die in alle paniek sprak over zeker vijftig doden. ''Ik dacht: hij zegt maar wat'', aldus Raes, die echter niet veel later zelf ook geconfronteerd werd met tegen de stadionmuur opgestapelde lijken in lakens. Wat hem verder vooral bijbleef is het beeld van een tribune vol met schoenen, een dag later. ''Mensen wilden in het gedrang naar boven, naar de zuurstof. Daarbij verloren ze hun schoeisel.''

Boel gekalmeerd

De Europese voetbalbond en de autoriteiten lieten de wedstrijd, die eindigde in een zege van 1-0 voor Juventus, doorgaan. De meningen over de juistheid van dat besluit verschillen 25 jaar later nog. ''Het heeft de boel gekalmeerd'', zegt Raes. ''Als ze de wedstrijd hadden afgelast, was de situatie vermoedelijk helemaal uit de hand gelopen. De uitslag hadden ze echter later moeten vernietigen. Dat is helaas niet gebeurd, hij staat gewoon in de boeken.''

Barend vindt het onbegrijpelijk dat er die bewuste avond is gevoetbald. ''Bestuurders hadden de spelers in bescherming moeten nemen door ze uit te leggen wat er was gebeurd. Daarna hadden beide selecties gezamenlijk, hand in hand, het veld op kunnen lopen om aan de fans uit te leggen wat er precies was gebeurd. Een afgelasting had iedereen begrepen. Nu hebben we zitten kijken naar een wedstrijd op een massagraf.''

Herdenking

Het verouderde Heizelstadion werd na de ramp verbouwd en kreeg als naam Koning Boudewijn Stadion. Ook bij de bouw van andere nieuwe stadions stond veiligheid vanaf dat moment nog meer voorop.

Het Italiaanse voetbalelftal staat op donderdag 3 juni stil bij de doden die 25 jaar geleden bij het Heizeldrama in Brussel vielen. De ploeg van bondscoach Marcello Lippi treft die dag in het Koning Boudewijn Stadion het Mexicaanse elftal. Voor aanvang is er een herdenking van het Heizeldrama.