Vlaams cultuurgoed

Het belangrijkste onderdeel van een authentieke Vlaamse kermis is niet de achtbaan of het reuzenrad, zelfs niet de biervoorraad, maar de kermiskoers.

© ANP

De traditie om wielerwedstrijden te organiseren tijdens de kermis ontstond aan het einde van de 19e eeuw. Indertijd reden de deelnemers meestal niet op racefietsen, maar op gewone fietsen. Dikwijls bestond een groot deel van het parcours uit onverharde wegen.

Om de wedstrijden extra spectaculair te maken, werden er vaak curieuze wedstrijdvormen bedacht. Zo bestonden er 'pijpenkoersen'. Tijdens zulke koersen moest elke renner een pijp roken. Wanneer de pijp van de coureur uitging, dan moest hij uit de koers stappen.

Ook werden er tijdens Vlaamse kermissen 'poppenkoersen', 'kattenkoersen' en 'hondenkoersen' georganiseerd. Tijdens die merkwaardige wielerwedstrijden moest elke deelnemer respectievelijk een pop, een kat of een hond vasthouden.

Profkermiskoers

1907 was een buitengewoon belangrijk jaar in de Vlaamse wielergeschiedenis. Dankzij de successen die Cyriel Van Hauwaert dat jaar boekte in grote internationale wielerklassiekers, groeide wielrennen uit tot één van de populairste sporten in Vlaanderen.

Voortaan hadden de Vlaamse organisatoren van kermiskoersen geen absurdistische wedstrijdvormen zoals de 'pijpenkoersen' meer nodig om publiek te lokken. Steeds vaker ging men 'gewone' profwielerkoersen organiseren. Op den duur had bijna elk zelfrespecterend Vlaams dorp een profkermiskoers.

Koolskamp

De beroemdste kermiskoers ontstond in 1908 in het plaatsje Koolskamp. De organisatoren bedachten twee slimme trucs om deze kermiskoers extra allure te geven. Ze gaven de wedstrijd de pretentieuze naam 'Het Kampioenschap Van Vlaanderen' en de winnaar mocht op het podium de zogenaamde Leeuwentrui aantrekken, waarop de Vlaamse vlag was afgebeeld.

Die Vlaamse kampioenstrui werd door geen enkele wielerbond erkend en mocht dus ook in geen enkele andere wedstrijd gedragen worden, maar groeide toch uit tot een felbegeerde prijs. Ondermeer Marcel Kint, Briek Schotte, Rik van Steenbergen, Rik van Looy, Eddy Merckx, Freddy Maertens en Johan Museeuw mochten de Vlaamse Leeuwentrui aantrekken.

In vroeger tijden bestond het wedstrijdprogramma van veel Vlaamse topwielrenners voor een aanzienlijk deel uit Vlaamse kermiskoersen. De ambiance was bij deze wedstrijden vaak grandioos. Zelfs in kleine dorpjes stonden tienduizenden kermisbezoekers de renners toe te juichen.

Toprenners

De glorietijd van de kermiskoersen is verleden tijd. In de afgelopen jaren zijn tamelijk veel profkermiskoersen verdwenen. Dat komt mede doordat organisatoren van profwedstrijden aan steeds zwaardere organisatorische en financiële eisen moesten voldoen.

Het is ook veel moeilijker geworden voor kermiskoersen om nog een mooi deelnemersveld aan de start te krijgen. Vlaamse toprenners rijden tegenwoordig immers een veel internationaler en uitgekiender wedstrijdprogramma dan vroeger. Voor hen is het sportief en financieel niet meer erg interessant om in kermiskoersen te starten.

Steven de Jongh

Hoewel de wereld van de Vlaamse kermiskoersen dus beslist niet meer zo weelderig bloeit als vroeger, bestaan er tegenwoordig nog steeds een behoorlijk aantal mooie kermiskoersen. Eén van de meest prestigieuze hedendaagse kermiskoersen is de Grote Prijs Maurice Raes, die op de laatste dag van de Augustuskermis in Heusden wordt verreden. Deze kermiskoers trekt jaarlijks circa dertigduizend toeschouwers. Wouter Weylandt won dit jaar die koers.

Het Kampioenschap Van Vlaanderen in Koolskamp is ook nog steeds een prestigieuze koers. Deze vroegere 'Klassieker Der Kermiskoersen' kan tegenwoordig echter niet meer een authentieke kermiskoers genoemd worden: de wedstrijd wordt niet meer tijdens de kermis georganiseerd.

Wel wordt in Koolskamp nog elk jaar aan de winnaar de Leeuwentrui uitgereikt. Vorig jaar mocht Steven de Jongh als Hollander die Vlaamse kampioenstrui aantrekken. Komende vrijdag staat deze koers weer op het programma. Wie mag dit jaar de Leeuwentrui aantrekken?