‘Tsjielp, ik ben een vogel!’

In vroeger tijden was het een probleem waar natuurlijk heel veel jonge wielrenners mee te maken hadden: ze moesten de militaire dienstplicht vervullen.

© ANP

Louis Trousselier was al één van de beste wielrenners van Frankrijk, toen hij in militaire dienst moest. In de zomer van 1905 probeerde hij een paar weken verlof te krijgen, zodat hij toch de Tour de France zou kunnen rijden. Hij kreeg als antwoord dat hij slechts één etmaal verlof kon krijgen.

Trousselier besloot daarom om verlof te nemen op 9 juli. Op die datum werd de eerste etappe van de Tour verreden. Hij ging in die etappe van start en… won. Toen zijn commandant dit vernam, besloot hij met zijn hand over zijn hart te strijken: hij gaf de renner alsnog toestemming om ook de rest van die Tour te rijden. Louis Trousselier won dat jaar vijf etappes en het eindklassement.

Celstraf

Costante Girardengo was één van de grootste wielertalenten van Italië, toen hij in militaire dienst moest. Op een gegeven moment vroeg hij een dag verlof aan, om mee te kunnen doen aan het Italiaans Kampioenschap. Zijn commandant gaf hem echter geen verlof.

Girardengo besloot om toch aan de wedstrijd mee te doen en… werd kampioen. De commandant was 'not amused'. Girardengo kreeg een celstraf van anderhalve maand.

Op de tweede dag van zijn gevangenschap werd Girardengo door bewakers naar een militaire medicus gebracht. De arts vertelde dat hij ging bekijken hoe erg de oogproblemen van Girardengo waren. De renner keek de medicus verbaasd aan. ‘Oogproblemen? Maar ik heb totaal geen problemen met mijn ogen…’ De arts zei lachend: ‘Dat maak ik wel uit!’

De medicus bleek een grote wielerfan te zijn, die een plan had bedacht om de Italiaanse kampioen te helpen: hij schreef een verklaring waarin stond dat Constante Girardengo aan zware oogproblemen leed. Vervolgens kwam de wielrenner ‘om medische redenen’ op vrije voeten.

De fiets en verder niets

Gert-Jan Theunisse beschrijft in zijn autobiografie ‘De fiets, de fiets en verder niets’ dat hij op allerlei manieren heeft geprobeerd om onder de militaire dienstplicht uit te komen. In eerste instantie deed hij erg zijn best om van een keuringsarts de beroemde classificatie 'S5' te krijgen.

Wanneer iemand de classificatie ‘S5’ kreeg, dan betekende dat officieel dat hij geestelijk instabiel was en daardoor de dienstplicht niet kon vervullen. ‘S5’ werd in de volksmond ‘het gekkenbriefje’ genoemd.

Theunisse deed alsof hij volslagen gek was. Hij ging op een kast zitten en gaf als antwoord op elke vraag: 'Tsjielp-tsjielp, ik ben een vogel!' Dat hield hij verdomd lang vol. Toch had men bij defensie natuurlijk door dat dit toneelspel was, dat bedoeld was om ‘S5’ te krijgen.

Zeer regelmatig gebeurde het echter, dat keuringsartsen aan dienstplichtigen die zo´n absurdistisch toneelstuk opvoerden, toch die felbegeerde classificatie ´S5´ gaven, omdat ze vonden dat zulke dienstplichtigen zo zeer ongemotiveerd waren, dat ze beter niet in het leger opgenomen konden worden. Helaas voor Theunisse, had hij niet een arts die hem ‘S5’ wilde geven.

Vervolgens deed hij een beroep op de Wet Gewetensbezwaren: hij beweerde dat hij principieel tegen het gebruik van wapens was. Theunisse kreeg te horen dat er binnen een paar weken een zitting gehouden zou worden, waarin men zou oordelen of hij daadwerkelijk gewetensbezwaren had.

In de tussentijd werd zijn auto toevallig tijdens een routinecontrole onderzocht door de marechaussee. Er werden een honkbalknuppel en een mes aangetroffen onder de bestuurdersstoel. Hij had die twee dingen altijd in zijn auto liggen ‘voor als er iets zou gebeuren’. Helaas voor Theunisse wilde toen natuurlijk niemand meer geloven dat hij een ‘principiële pacifist’ met ‘gewetensbezwaren’ was…

Homo's

Wederom bedacht hij een nieuw plan. Hij had vernomen dat homo’s de dienstplicht niet hoefden te vervullen. Gert-Jan Theunisse en een andere jongen, die net als Theunisse hetero was, deden daarom alsof ze een homokoppel waren. Ook dit plan werd geen doorslaand succes: Theunisse moest in het leger blijven.

De wielrenner haatte het soldatenbestaan en groeide uit tot het enfant terrible van het Nederlandse leger. Ooit ging hij wel erg ver. Aan het einde van een schietoefening verkondigde Theunisse dat hij nog één kogel over had.

Hij riep dat hij die speciaal voor zijn sergeant bewaard had. De sergeant rende in paniek weg. Theunisse schoot hoog in de lucht.
Zelfs dit incident leidde er niet toe dat hij uit het leger werd gegooid: hij moest voor straf een paar weken brommen en moest daarna weer aan de slag als militair.

Uiteindelijk zorgde het wielertalent van Theunisse ervoor, dat hij het wat beter naar zijn zin zou krijgen in het leger. Indertijd had het Nederlands leger een behoorlijk goede militaire wielerselectie. In potentie was Gert-Jan Theunisse de sterkste coureur van dat team. Hij zette de coach van de militaire selectie onder druk: Theunisse verkondigde dat hij geen meter meer voor die selectie zou rijden, als hij geen betere werkomstandigheden zou krijgen.

Vervolgens werd hij overgeplaatst naar Vught, waar de coach van de militaire selectie als majoor op het kantoor werkte. Voortaan hoefde Theunisse alleen nog maar wat administratief werk te doen en kreeg hij veel tijd om te trainen.

Het enfant terrible van het Nederlandse leger groeide uit tot het uithangbord van de militaire wielerploeg. Theunisse won het Nederlands Kampioenschap voor militairen en werd derde op het WK voor militairen.