Kampioen der kampioenen

AMSTERDAM - De befaamde journalist Emilio Colombo gaf aan Constante Girardengo de bijnaam ‘Il Campionissimo’, oftewel ‘de Kampioen der Kampioenen’. Een andere toepasselijke bijnaam van hem luidde: ‘de Zonnekoning van het Italiaanse wielrennen’.

© ANP

Zes maal won hij Milaan-San Remo en negen maal het Italiaans kampioenschap. Toen Girardengo in 1919 voor het eerst zegevierde in het eindklassement van de Giro, won hij ook zeven van de tien etappes. In 1923 won hij wederom de Giro en pakte hij onderweg zelfs acht van de tien ritzeges.

Constante Girardengo baarde opzien met de revolutionaire ploegtactiek die aan veel van deze zeges ten grondslag lag. ‘Il Campionissimo’ staat namelijk te boek als de eerste coureur die een strak georganiseerde ploeg rond zichzelf bouwde, waarin een zeer strikte taakverdeling gold.

De Zonnekoning was de onbetwiste kopman. Het was niet de bedoeling dat zijn ploeggenoten persoonlijke ambities hadden. Zij werden ervoor betaald om zich tijdens de wedstrijd, als fietsende lakeien, geheel in te zetten voor één groot doel: de Zonnekoning aan de overwinning helpen.

Onbetwiste kopman

Dit dictatoriale systeem zou met name in Italië zeer veel navolging krijgen; decennialang werden veel grote Italiaanse teams helemaal gebouwd rond één onbetwiste kopman.
 

Een treffend voorbeeld uit de recente wielergeschiedenis is de Mercatone Uno-ploeg. Jarenlang hadden alle renners en begeleiders in dit team slechts één doel: Marco Pantani zo goed mogelijk laten presteren.

Vaak reden de trouwe knechten van Pantani hele etappes met z’n achten rond de leider, om hem uit de wind en uit het gedrang te houden, en om meteen eten en drinken te kunnen serveren, wanneer de Piratenhoofdman daar behoefte aan had.

Ook bijvoorbeeld Lance Armstrong, die in zijn US Postal-jaren zijn Tourploeg zeer autoritair leidde en elke renner een zeer specifieke taak gaf in zijn tactische plan, was een navolger van de tactische traditie die de Italiaanse Zonnekoning ooit in het wielrennen had geïntroduceerd.

Topsprinters

Girardengo was een sublieme klimmer, maar ook een sterke sprinter. Ook veel topsprinters zijn te beschouwen als erfgenamen van de Zonnekoning.

Ultieme voorbeelden daarvan waren in hun topjaren Cipollini en Petacchi, die allebei een ‘trein’ van gespecialiseerde knechten tot hun beschikking hadden, waardoor ze op meesterlijke wijze naar de eindsprint werden geloodst.

Constante Girardengo was tijdens zijn wielercarrière hyperpopulair. Er wordt beweerd dat hij in de jaren ’20 in Italië zelfs populairder was dan Benito Mussolini. De fietsende Zonnekoning hield ervan om zich te laten toejuichen en had daarom moeite om afscheid te nemen van de wielersport. Pas op 43-jarige leeftijd stopte hij.

Opvolger

Aan het einde van zijn carrière besloot de Zonnekoning een opvolger te kiezen, aan wie hij zijn kennis door kon geven. Daarvoor hoefde ‘Il Campionissimo’ niet erg ver te zoeken: hij koos voor ene Fausto, een slagersjongen die regelmatig vlees kwam brengen bij de familie Girardengo.

Van collega-renners had Girardengo gehoord dat die jonge amateur in trainingen bergop al veel befaamde profs kon lossen.

Girardengo zorgde ervoor dat Fausto voortaan begeleid zou worden door zijn vroegere soigneur, Cavanna, die binnen het profpeloton bekend stond als een wonderdokter.

Later zou Fausto ervoor zorgen dat zijn Bianchi-ploeg strikt volgens de Girardengo-doctrine werd georganiseerd: Fausto werd omringd door trouwe knechten die alles voor hem over hadden. Uiteindelijk werd de voormalige slagersjongen zo succesvol, dat hij zelfs de oude bijnaam van zijn leermeester kreeg.

Wie het voortaan over ‘Il Campionissimo’ had, had het niet meer over Constante Girardengo, maar over Fausto Coppi.