De Leeuw van Vlaanderen

De wielersport zit diep verankerd in de Vlaamse cultuur. Toen Paul van Ostaijen in de jaren '20 een gedicht schreef over een typische 'Belgiese zondag', mocht de wielersport in deze beschrijving niet ontbreken.

Van Ostaijen beschreef ondermeer dat er een 'fraaie' kopgroep door het dorp reed en dat 'jonge boeren en arbeiders' de koers bespraken.

Waardoor kon wielrennen juist in Vlaanderen zo enorm populair worden? In het gedicht van Van Ostaijen komt de naam voor van de sportkrant, die daarbij een grote rol speelde: 'Sportwereld'.

Deze krant werd in 1912 opgericht. De hoofdredacteur van 'Sportwereld', Karel van Wijnendaele, was een gepassioneerde propagandist voor de wielersport. In 1913 organiseerde hij bijvoorbeeld de eerste editie van de Ronde van Vlaanderen.

Populair

Van Wijnendaele was ook de populairste schrijvende sportjournalist die Vlaanderen ooit had. Voor hem was het een zegen dat er indertijd nog niet zulke onromantische dingen bestonden zoals live-tv-uitzendingen en live-tickers op het internet.

Wanneer Van Wijnendaele over een koers schreef, maakte hij namelijk geen feitelijk verslag, maar een bombastisch heldenepos. Dat sloeg zeer aan: zijn meeslepende artikelen werden verslonden door vele duizenden lezers.

Grote markt

Maar hoe kon er indertijd in het kleine Vlaanderen al zo'n grote markt bestaan, voor een krant die zich voor een groot deel op wielernieuws richtte? Dat was te danken aan de prestaties die de ware aartsvader van de Vlaamse wielercultuur een paar jaar eerder had geleverd: Cyriel van Hauwaert, alias De Leeuw van Vlaanderen.

Als boerenzoon groeide Van Hauwaert op in bittere armoede. Toen hij in 1907 als profwielrenner debuteerde, wist hij nog nauwelijks iets van de moderne wereld die reeds in de grote steden bestond. Hierover bestaat een bekende anekdote.

De avond voor zijn eerste deelname aan Parijs-Roubaix wilde Van Hauwaert gaan slapen in zijn Parijse hotelkamer. Er was echter één probleem: hoe kreeg hij in godsnaam die merkwaardige moderne lamp uit?

Thuis had Van Hauwaert nog geen lampen, maar kaarsen. Daarom probeerde hij tevergeefs om de gloeilamp uit te krijgen door er naar te blazen en er tegenaan te tikken. Pas toen hij per ongeluk een rare schakelaar aan de muur aanraakte, werd het donker in zijn hotelkamer.

Wereldvreemd

De volgende dag werd Van Hauwaert tweede in Parijs-Roubaix. Later dat seizoen won hij Bordeaux-Parijs. Het jaar daarop zegevierde hij in Milaan-San Remo en Parijs-Roubaix. In 1909 won hij als eerste Vlaming een rit in de Tour de France.

Zo groeide de arme, wereldvreemde jongen binnen een paar jaar uit tot een steenrijke sportman. Van Hauwaert werd ongekend populair. Hij werd de nationale held van Vlaanderen.

Het Vlaamse platteland was indertijd zeer armoedig en achtergesteld. Veel Vlamingen vonden dat de opzienbarende prestaties van Van Hauwaert hen eindelijk weer redenen gaven om chauvinistisch en trots te zijn.

Hoop

Door lyrische Vlaamse journalisten werd Van Hauwaert vaak beschreven als een symbool van hoop. Hij zou het levende bewijs zijn, dat het arme Vlaamse volk zich, door hard te werken, aan z'n eigen haren uit het moeras kon trekken.

Dankzij de immense populariteit van Van Hauwaert en de gloedvolle artikelen van auteurs zoals Van Wijnendaele, kregen profwielrenners in Vlaanderen de status van halfgoden. En een eeuw later hebben ze die status nog steeds.