Hooliganisme in de wielersport

Supportersgeweld is van alle tijden. Bij de Romeinen kwamen al tienduizenden mensen om, tijdens grote rellen rond de wagenrennen.

© ANP

De laatste decennia is voetbal de favoriete aanleiding van hooligans, om een knokpartij te beginnen. Een eeuw geleden waren supportersrellen echter ook een grote plaag in de wielerwereld.

Tijdens de Tour de France van 1904 was bijvoorbeeld een groep woedende fans het niet eens met het beleid van de jury. Zij wierpen zich daarom op een paar renners die door de jury bevoordeeld zouden zijn.

Pistool

Giovanni Gerbi, de allereerste Italiaanse coureur die meedeed aan de Tour, raakte bij deze rel zodanig geblesseerd dat hij de rest van die Tour moest vergeten. De vechtpartij stopte pas toen koersdirecteur Géo Lefèvre met een pistool over de menigte heen schoot.

Die Giovanni Gerbi had zelf overigens ook geen blanco strafblad. Voor Italiaanse wedstrijden had deze renner de beschikking over een eigen groep hooligans, die hem via allerlei trucs hielpen. Als hun favoriet als koploper was gepasseerd, strooiden zij bijvoorbeeld een zak met spijkers leeg over het wegdek, zodat de achtervolgers lek reden.

Fanatieke wielersupporters werden in die tijd door het establishment gezien als een gevaarlijke groep barbaren. Tijdens de eerste edities van de Giro d’Italia waren de autoriteiten erg bang voor al die onbeheersbare supportersgroepen. Daarom besloot men meermaals om de exacte plek geheim te houden, waar de finish van een etappe lag.

Wraak

Over de laatste rit van de allereerste Tour de France in 1903 bestaat een mythisch klinkend verhaal, waarin een groep hooligans bijna een fatale rol speelde. De woedende supporters van een gediskwalificeerde renner zochten indertijd naar een manier om wraak te nemen. Er werd gefluisterd dat zij het pand van de organiserende krant L’Auto in de fik wilden steken. Een ander mogelijk doel was de grote ster van die Tour: Maurice Garin.

Kort voor de start van de laatste etappe ontving Garin een brief waarin stond: ‘uw leven komt in gevaar wanneer u onze streek passeert. Neem van ons een goede raad aan: start niet.’
Dat was niet de eerste doodsbedreiging die Garin ontving en tot nu toe was het in de praktijk altijd meegevallen, dus hij besloot gewoon te starten.

Toch was hij niet helemaal gerust. Toen hij tijdens die rit solo vooruit fietste en even geen toeschouwers om zich heen zag, besloot hij te stoppen om een kleine metamorfose te ondergaan: de witte trui waarin hij altijd reed, verruilde hij voor een zwarte.

Hooivorken

Uren later bleek dat niet voor niets: ineens stond er midden op de weg voor hem een groep hooligans, met stokken, messen, kettingen en hooivorken. Ze hielden de renner in de zwarte trui staande. Eén van hen vroeg of hij Garin was.

Een andere hooligan wilde iets te graag zijn wielerkennis tonen en riep meteen daarop: ‘Nee man, natuurlijk is dit niet Garin! Elke echte wielerfan weet toch dat Garin altijd in het wit rijdt?’

Sommige supporters twijfelden nog. Garin was echter alweer op zijn fiets gestapt. Hij fietste harder dan ooit tevoren. Pas toen hij in Parijs aankwam, haalde hij opgelucht adem: hij had deze rit overleefd.

Dat hij die dag toevallig de laatste etappe en het eindklassement van de allereerste Tour de France won, leek voor hem even bijzaak.