De macht van de keizer

‘Leve Torriani!’ ‘Bedankt Torriani!’ In de plaatsen waar de Giro passeerde, stonden vaak meer borden om Vincenzo Torriani te loven, dan om wielrenners aan te moedigen.

Officieel was Torriani ‘slechts’ de koersdirecteur van de Giro d’Italia. Officieus was hij van eind jaren ’40 tot eind jaren ’80 de Keizer van Italië. Zijn wil was wet.

Het verwaarloosde wegennetwerk van Italië was in die jaren in veel streken geschikter om veldritten dan om wegwedstrijden op te organiseren. Behalve op de plekken waar het grootste sportevenement van Italië onlangs was gepasseerd.

Torriani hoefde slechts één simpele toverformule uit te spreken: ‘Daar kan ik mijn Giro niet overheen sturen’. Et voila: Ineens bleek de overheid in staat om de weg binnen een paar weken te voorzien van een nieuwe asfaltlaag.

Promotiefilm
Waar Keizer Vincenzo I met zijn circus op bezoek kwam, was men niet alleen verzekerd van verbeterde verbindingswegen, maar ook van groeiend toerisme. Vincenzo Torriani zorgde ervoor dat de finale van elke etappe uit kon groeien tot een promotiefilm van de plaatselijke VVV.

Dat zorgde weleens voor protesten van cultuurbarbaren, oftewel buitenlandse wielerfanatici. Die gingen zeuren dat de tv-regisseur zo druk was met het tonen van elk pand uit de aankomstplaats dat ouder dan 50 jaar was, dat de tv-kijker daardoor de beslissende demarrage in de koers miste.

Legendarisch bruggetje
Die barbaren wilden ook niet begrijpen waarom Torriani bijvoorbeeld in de laatste kilometer van een etappe nog twee haakse bochten opnam, waardoor een derde van het peloton te voet stond of op de grond lag. Terwijl het toch duidelijk was dat de Giro dankzij die haakse bochten nog over dat legendarisch bruggetje kon rijden, waarop in 1273 een beroemde veldheer de dood had gevonden. Wie had dat nou willen missen?

Torriani zag zichzelf als een kunstenaar en de Giro als zijn kunstwerk. Als regisseur en scenarioschrijver van dit spektakelstuk droomde hij elk jaar van een tweestrijd tussen de twee grootste Italiaanse renners om de eindoverwinning.

Italiaanse geografie
Rond 1980 waren dat Moser en Saronni. Beide renners waren van nature echter eerder klassiekerrenners dan ronderenners. In het gebergte kwamen ze duidelijk tekort tegen buitenlandse toppers als Hinault of Fignon. Gezien de Italiaanse geografie was dat een groot probleem: Bijna elke weg in dat land loopt omhoog of omlaag.

In andere landen gaan organisatoren juist geforceerd op zoek naar de weinige bergen of heuvels die het land rijk is, om hun koers zo heroïsch mogelijk te maken. Torriani deed begin jaren ’80 echter angstvallig zijn best om bij het uitstippelen van de Giro zoveel mogelijk hoge bergen te ontwijken. Daarnaast kreeg de Giro een ruim bonificatiestelsel ter ere van de sprinter Saronni en een groot aantal tijdritkilometers ter meerdere glorie van de tijdrijder Moser.

Hogere macht
Saronni won de Giro in 1979 en 1983. Torriani’s pogingen om Moser aan een zege te helpen waren in eerste instantie minder succesvol. Hij werd driemaal tweede. In 1984 leek Moser alweer op die plek te stranden. Tot tijdens de slottijdrit een hogere macht ingreep, in de vorm van een tv-helikopter.

Tijdens die rit vloog deze helikopter lange tijd extreem laag achter Moser. Toeschouwers en journalisten verklaarden dat het voelde alsof er een storm opstak als Moser langs kwam. Mede dankzij die rugwind haalde de Italiaanse volksheld een toen nog ongekend gemiddelde van 51 kilometer per uur.

Tegenwind
De helikopter-crew bezocht onderweg voor de zekerheid ook nog Mosers concurrent Laurent Fignon. Zonder veel gêne toonde de Italiaanse tv kortstondig een beeld vanaf een tv-motor die achter Fignon reed. Daarop is te zien dat een helikopter extreem laag vlak voor de Fransman vloog. Fignon kwam bijna tot stilstand door de stormachtige tegenwind en gebaarde woest tegen de heli.

Francesco Moser won dankzij die tijdrit eindelijk het eindklassement in de Giro. Een woedende Fignon liet na afloop weten dat hij wel wist wie hij verantwoordelijk moest houden voor die helikopter-acties: Zoiets was alleen maar mogelijk onder het chauvinistische regime van Keizer Vincenzo I.