'Hij werd een ruïne van zichzelf'

Wie het beste, mooiste, meest stilistische voorwoord van in elk geval 2011 wil lezen, doet er goed aan het boek Ruska, Triomf en tragiek van een judokampioen te pakken te krijgen.

© ANP

Daarin zorgt bestsellerschrijver Peter Buwalda (ooit zelf judoka) voor ongeëvenaarde pennenvruchten. De hoofdpersoon uit zijn veelbekroonde Bonita Avenue is net als Wim Ruska een voormalig judokampioen.

Het motto uit Buwalda’s debuutroman is ook gebaseerd op een uitspraak van Ruska: "Ik ben een natuurtalent. Ik weet wel dat eigen roem stinkt, maar toch is het zo. Judo is een keiharde, koelbloedige sport. Ik heb me vaak genoeg in mijn leven laten bedonderen en ik ben naïef, maar op de mat is het anders. Daar ben ik een rekenmachine."

Ongewoon leven

En dan moet, na dat voorwoord, het boek nog beginnen. Ultrakort samengevat: deze uitgave is een bewerkte (of gecompleteerde) versie van het reeds in 1972 verschenen boek Vallen en opstaan, nu dan met een andere titel.

En dus dat fantastische voorwoord. Wim Koesen, de auteur, bezocht Ruska toentertijd liefst veertienmaal, sprak 36 uur met hem en slaagde erin "Ruska’s spreektaal te stollen." (citaat Buwalda). Het resulteerde in 160 pagina’s full quote, die ook bijna veertig jaar later nog prima te lezen zijn.

En dan vooral de verhalen van en over het ongewone leven van de hoofdpersoon, door velen gezien als de beste judoka die Nederland ooit heeft gekend. En Anton Geesink? Die liep als een rode draad door de carrière (en het boek) van Ruska en komt wellicht zelfs té vaak ter sprake.

Al zei Ruska daar zelf over: "Ik heb een Geesinkcomplex, vinden sommigen. Maar daar kan ik op antwoorden dat dat mijn schuld niet is. De mensen vergelijken mij altijd met Geesink. Ze weten niet dat wij twee heel andere judoka’s zijn. We hebben heel andere opvattingen, ook als mens lijken we absoluut niet op elkaar."

Tanden

Wat niet wil zeggen dat ze nooit samen optrokken. Ooit was Geesink zelfs trainer van Ruska. Die op zijn beurt eens de tanden uit een Japanner sloeg die Geesink een fles naar zijn hoofd wilde gooien. En Ruska bleef achter met de problemen. Typerender kan het niet.

Want welke wereldkampioen liep, tijdens zijn hoogtijdagen, bij de sociale dienst? En werkte, hoewel vol in training, ’s nachts als portier om de kost te verdienen? Met alle beeldvorming van dien. Nee, gewaardeerd heeft Ruska zich in Nederland nooit gevoeld.

Nadat hij de wereldtitel pakte bedachten ze in zijn geboortestad Amsterdam om weken nadien alsnog een huldiging te organiseren. Dat werd een mooi feest met allerlei artiesten, waarvan de uiteindelijke opbrengst voor de kampioen was. Ruska kreeg aan het einde van de avond een envelop met honderd gulden erin.

Aanslagen

Voor altijd zijn er de twee besmeurde olympische titels uit München ’72, waar Ruska zegevierde maar waar ‘men’ liever had gezien dat hij zich had teruggetrokken vanwege de terroristische aanslagen. Jarenlang woedde er daarom frustratie in zijn lijf. In 2001 ging het mis.

Op Tenerife werd Ruska geveld door een herseninfarct. Hij verloor grotendeels zijn spraak en kan nu alleen nog maar wat brabbelen. Ruska werd een ruïne van zichzelf, constateert de auteur. Het doet niets af aan zijn imposante carrière.

Cijfer: 7

Titel: Ruska
Uitgever: Thomas Rap
ISBN-nummer: 9789400403314
Auteur: Wim Koesen
Pagina’s: 188
Prijs: 16,90 euro