Rothobby

Ooit liep een scheidsrechter zomaar van het veld. We waren D’tjes, speelden een wedstrijdje ergens op een achterafveldje in de polder en de scheids had last van acute diarree.

© ProShots

Een wc-rol later voetbalden we weer. Dat was wel het meest extreme ooit, eigenlijk. Fysiek of verbaal geweld tegen de scheids? Een gestaakt duel?

Ik heb het in mijn twintigjarige carrière op bitterballenniveau niet meegemaakt.

Tuurlijk, er wordt altijd gemopperd, soms gezanikt en nu en dan gescholden. Maar verder dan ‘supereikel’ gaat dat nooit.

Knopje

Martijn Blekendaal voetbalt in een vriendenteam bij Swift in Amsterdam. Met kicksen aan kwam hij op het idee een documentaire te maken over scheidsrechters in het amateurvoetbal.

“Omdat er spelers zijn, hoe hoogopgeleid ook, bij wie op het veld een knopje omgaat. Alsof alles dan mag tegenover een scheidsrechter."

"Terwijl de scheids er ook voor z’n plezier staat. Hij met beperkte middelen, twee kaarten en wat regels, tweeëntwintig spelers in bedwang moet houden. Ga maar na; een politieagent krijgt een opleiding van vijf jaar. Een scheidsrechter moet het doen met een paar KNVB-cursussen.”

Filmfestival

Twee jaar terug won de debuterende Blekendaal 125.000 euro tijdens een IDFA-workshop, deze week ging zijn documentaire De dertiende man op datzelfde filmfestival (en gemaakt met het gewonnen prijzengeld) in première.

Hij volgde gedurende het seizoen 2010-2011 drie leidsmannen op amateurniveau. “Ik wilde een film maken vanuit het perspectief van de scheidsrechter. Zo’n film was op het allerhoogste niveau al gemaakt, bij de amateurs nog niet.”

Eén scheids vond Blekendaal via een krantenbericht, nadat de bewuste arbiter op de parkeerplaats was klem gereden en bedreigd door een vader en zijn zoon.

“De andere twee zijn mij aangedragen door de KNVB. Eén is predikant, de ander een man die eigenlijk net besloten had niet meer te fluiten omdat hij na twintig jaar op de velden psychisch gesloopt was van de wekelijks terugkerende stress.”

Staken

Jan-Willem, op het punt te stoppen met fluiten dus, besloot toch door te gaan. Blekendaal filmde hem meermaals. “We vertrokken eens in de rust omdat er in die wedstrijd nauwelijks wat gebeurde. Twintig minuten later belde Jan-Willem. Hij had de wedstrijd moeten staken omdat het volledig uit de hand was gelopen.”

Het is de conclusie van een voetbaljaargang filmen. Blekendaal: “Mensen kunnen zich inhouden wanneer er een camera langs de lijn staat. Het verstand gaat dan bewust niet op nul. Als de camera weg is, kiezen ze ervoor om zich niet meer in te houden. Dat is bizar.”

Maar net zo logisch, vindt voormalig topscheidsrechter Dick Jol. “Als er geen camera bij is, is er geen bewijs meer. Dat is niet van gisteren. Spelers weten dat en passen hun gedrag daar op aan.”

“Ik heb het idee gehad om de mensen een spiegel voor te houden. Is dit nou de manier om met elkaar om te gaan?”, zegt Blekendaal. “Als ik verhalen van de scheidsrechters hoorde dacht ik vaak: ‘Waarom doe je het nog? Stop er dan mee!’”

De documentaire De dertiende man is donderdag 15 december te zien bij de VPRO.

Hendrik Meijnders bespreekt op deze plek, wanneer daar aanleiding toe is, mediagerelateerde zaken uit de (non)-actualiteit.