Geobsedeerd door één heilig doel

Het leven van een topsporter staat helemaal in het teken van één heilig doel: presteren. Wat gebeurt er met een sporter, wanneer dat doel wegvalt? Voor het boek ‘Overwonnen’ sprak Wieneke van Vucht hierover met 15 sporters.

© ProShots

Irma Heeren was een multitalent. Ze deed aan triatlon, duatlon, veldlopen en langeafstandslopen. In al die disciplines behaalde ze topprestaties. Vanwege een blessure besloot ze in 2004 om haar carrière te beëindigen.

Heeren vertelt in ‘Overwonnen’ hoezeer het in de daaropvolgende jaren bergafwaarts ging met haar. "Ik verloor mijn identiteit en viel daardoor in een zwart gat. Ik wist niet hoe ik mijn nieuwe leven moest leiden." Veelvuldig had ze last van hyperventilatie. Psychisch raakte ze in de war.

Ze kon niet meer werken en durfde zelfs niet meer de supermarkt onder haar appartement te bezoeken. Door een maatschappelijk werker werd geconstateerd dat Heeren getroffen was door een burn-out. ‘Het was heel moeilijk om dat te accepteren. Ik was altijd de beste, ik was de topsporter. En niet een burn-outpatiënte.’

Levensverhaal

Wieneke van Vucht is erin geslaagd om de sporters die zij voor dit boek interviewde, buitengewoon openhartig te laten vertellen over de meest duistere pagina’s uit hun levensverhaal. De lezer krijgt daardoor een fascinerende inkijk in de psyche van de topsporters.

Beachvolleybalster Sanne Keizer worstelde jarenlang met hartproblemen. Na een onderzoek kreeg ze te horen dat ze waarschijnlijk nooit meer kon sporten. Keizer vertelde aan Van Vucht: "Ik ging liever dood dan dat ik nooit meer zou sporten."

Zoals de meeste verhalen in dit boek, heeft ook het verhaal van Sanne Keizer echter een hoopvol einde. Keizer herstelde van haar hartproblemen en maakte een succesvolle comeback. Samen met Marleen van Iersel werkt ze nu toe naar het toernooi, dat het hoogtepunt van haar loopbaan moet worden: de Olympische Spelen van 2012.

Experts

Wieneke van Vucht laat in dit boek niet alleen sporters aan het woord, maar ook allerlei experts, zoals een sportpsycholoog, een sportsocioloog en de neuropsycholoog Erik Matser. Matser deed onderzoek naar toppers op het gebied van voetbal, basketbal èn pianospelen. De wereldtoppers in deze drie disciplines bleken neurologisch gezien erg veel op elkaar te lijken.

Eén facet daarvan is, dat ze allemaal ‘een enorm hoge drive’ hebben, ‘op het dwangmatige af’.
Ze zijn vaak volledig geobsedeerd door dat ene heilige doel: presteren. Deze wereldtoppers zijn rigide controlefreaks. Als ze bijvoorbeeld door een blessure of een andere tegenslag de controle verliezen, dan kan het met zo’n wereldtopper totaal misgaan. Al geldt dat laatste volgens Matser alleen voor ‘mensen die té perfectionistisch zijn.’

Perfectionisme

Twee voorbeelden van Nederlandse toptalenten die aan hun eigen perfectionisme ten onder gingen, zijn Frédérique Ankoné en Jordi Hoogstrate. Ankoné gold als het grootste schaatstalent van Nederland. Ze werd tweemaal juniorenwereldkampioene. Toch was ze nooit echt tevreden over zichzelf. Haar faalangst dreef haar vaak tot wanhoop. Zelfs voor trainingswedstrijdjes was ze doodnerveus. Als ze tijdens een wedstrijd het gevoel had dat het niet goed genoeg ging, liet ze zich met opzet vallen. Op 23-jarige leeftijd beëindigde zij haar schaatscarrière.

Jordi Hoogstrate werd in 2002 tweede achter Robin van Persie in de verkiezing van ‘Het voetbaltalent van het jaar’. Hij was zelf echter nooit tevreden over zijn spel, zelfs niet wanneer hij duidelijk de beste speler op het veld was. Toen dit Groningse toptalent voor PSV ging spelen en hij daar op zijn tandvlees moest lopen om alles bij te kunnen houden, ging het totaal mis met hem. Tweemaal werd Hoogstrate met zware psychische problemen opgenomen in een kliniek.

Taboe doorbreken

De meeste sporters ‘praten niet graag over de keerzijde van de roem, hun persoonlijke zwaktes, hun grote dip. Er rust nog steeds een taboe op het onderwerp.’ Met dit boek probeert Wieneke van Vucht dat taboe te doorbreken. Ze hoopt dat er in de toekomst meer begeleiding komt voor sporters die tijdens of na hun carrière psychische problemen krijgen.

‘De stadions hebben lange tijd vol gezeten bij wedstrijden van Ulrich van Gobbel en Frédérique Ankoné. Daarom verdienen topsporters het ook dat zij goed begeleid worden wanneer zij in een dip terechtkomen. De topsportwereld moet niet alleen in haar talenten en toppers investeren, maar ook in hen die in slecht weer terechtkomen.’

Titel: Overwonnen. Topsporters over het zwarte gat
Auteur: Wieneke van Vucht
Pagina’s: 208
Uitgeverij: De Boekenmakers

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl