Een sympathieke ijdeltuit

AMSTERDAM - Frans Derks is de meest flamboyante en meest vrijzinnige scheidsrechter die de Nederlandse voetbalwereld ooit heeft gekend. André Hoogeboom schreef een boek over hem: ‘Op z’n Frans – Portret van een markant scheidsrechter.’

© ANP

Door collega’s uit het scheidsrechtersgilde werd Derks indertijd vaak met argusogen bekeken. Veel andere scheidsrechters waren autoritaire mannen in zwarte pakken, die vasthielden aan de conservatieve waarden en normen van de jaren ’50.

Swinging sixties

Frans Derks was daarentegen een vertegenwoordiger van de swinging sixties. Hij was een ijdele rebel met half lang haar, die een modieus scheidsrechterspak droeg, dat door Frans Molenaar was ontworpen.

De eigenzinnige Derks weigerde om scheidsrechterscursussen van de KNVB te volgen en nam ook niet de moeite om het hele spelregelboekje uit z’n hoofd te leren. Volgens hem moest een scheidsrechter beslist niet strikt de spelregels toepassen, maar zoveel mogelijk ‘in de geest van de wedstrijd’ fluiten.

Verbale vermogens

Frans Derks had een hekel aan het uitdelen van kaarten. Zijn belangrijkste wapens om een wedstrijd onder controle te houden, waren zijn verbale vermogens. De Feyenoorder Cor Veldhoen kreeg bijvoorbeeld ooit van Derks te horen: "Als je dat nog één keer doet geef ik je een trap onder je kont, die je morgen nog voelt."

Wanneer een voetballer zo woest speelde, dat de kans zeer groot was dat hij later in die wedstrijd een rode kaart zou verdienen, ging Derks vaak naar de trainer van die speler. De trainer kreeg de kans om de speler te wisselen en zo te voorkomen dat Derks rood moest trekken.

Populariteit

Zijn aanpak leverde hem een grote populariteit op bij de spelers. Buiten het veld ging Derks ook amicaal om met veel bekende voetballers. Met Willem van Hanegem nam hij zelfs een single op, met daarop de legendarische nummers ‘Ik ben ik, jij bent jij’ en ‘De gele kaart’.

Op maandag ging Derks meestal wat drinken op het Leidseplein. Daarbij kwam hij vaak Ajax-voetballers tegen. "Op een bepaalde maandag werd het heel erg gezellig en besloten we nog een afzakkertje te halen in mijn huis in Zandvoort. Maar ja, die gasten hadden natuurlijk veel gedronken en ik kon ze moeilijk naar huis laten rijden. Dus bleven ze slapen."

De volgende ochtend belden er bouwvakkers aan om reparatiewerkzaamheden aan het huis van Derks te verrichten. "Ik sliep nog en wie doet er open in zijn blote kont: Wim Suurbier." Toen dit verhaal uitlekte ontstond er een rel. De voorzitter van de scheidsrechterscommissie vond dat de spelers en de scheidsrechter ‘te intiem met elkaar waren omgegaan’. Uiteindelijk volgde hierop echter geen zware sanctie.

Ongeneeselijke ijdeltuit

Derks is duidelijk nogal tevreden met zichzelf. Dit boek gaat niet alleen over de avonturen die hij beleefde als scheidsrechter, maar ook ondermeer als sportbestuurder, weldoener, columnist, jetsetter en ondernemer.

De talloze anekdotes die Frans Derks hierover vertelt, hebben vaak twee doelen: bewijzen hoe goed Frans Derks in al die dingen is en aantonen hoeveel beroemdheden Frans Derks in zijn leven heeft ontmoet. Hij vertelt al die verhalen echter op zo’n amusante en charmante manier, dat deze ongeneeslijke ijdeltuit er toch in slaagt om de sympathie van de lezer te winnen.

Puur journalistiek gezien is er wel wat aan te merken op dit boek. André Hoogeboom geeft Derks veel vrijheid om zijn gemythologiseerde versies van allerlei verhalen te vertellen. Slechts incidenteel merkt Hoogeboom op dat er een feitelijke fout in een verhaal van Derks zit, terwijl er duidelijk vaker feitelijke fouten, slordigheden en kromme redenaties in die verhalen zitten. Dat neemt niet weg dat ‘Op z’n Frans’ wel een vermakelijk boekje is.

Titel: Op z’n Frans – Portret van een markant scheidsrechter
Auteur: André Hoogeboom
Pagina’s: 200
Uitgeverij: De Boekenmakers

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl