Betaald om niet te starten

Overwinningen interesseerden hem nauwelijks. Kees de Jong schaatste puur voor het geld dat hij ermee kon verdienen. In de wereld van het kortebaanschaatsen had hij als bijnaam ‘Kees de koopman’.

De eerste wedstrijd van het seizoen was voor De Jong altijd de belangrijkste wedstrijd.

Hij probeerde dan verschrikkelijk hard te rijden, ‘om de andere hardrijders daardoor den schrik op ’t lijf te jagen: ze moesten bang worden.’ Vervolgens gaf ‘de koopman’ aan zijn concurrenten de kans om op verschillende manieren deals met hem te sluiten.

Wanneer een andere topschaatser bijvoorbeeld niet wilde dat De Jong in een bepaalde wedstrijd zou starten, dan ging ‘de koopman’ hiermee akkoord, op voorwaarde dat hij een deel kreeg van het prijzengeld dat die andere topper in die wedstrijd verdiende.

Drie keer geld

Als er drie profwedstrijden op één dag werden verreden, kon het gebeuren dat De Jong aan alle drie geld verdiende. Aan twee wedstrijden verdiende hij, omdat hij beloofd had om daar niet te starten en aan de derde wedstrijd verdiende hij, omdat hij daar de hoofdprijs won.

Deze verhalen over de bloeiende profschaatscarrière die Kees de Jong een eeuw geleden had, worden door Daniël Rewijk verteld in zijn doorwrochte bijdrage aan de bundel ‘Friese sport: tussen traditie en professie’.

De artikelen in dit boek zijn aangepaste versies van lezingen, die eind vorig jaar zijn gehouden op een sporthistorisch congres in Franeker. De hoofdvraag die in deze bundel wordt gesteld is: ‘Hoe verhouden zich in typisch Friese sporten traditie en commercie?’

Trots en eer

De auteurs vroegen zich dus ondermeer af: ‘In hoeverre waren Friese kaatsers, schaatsers en kievitseierenzoekers ‘echte’ amateurs die streden voor de trots en eer van henzelf en hun vaderland Fryslân?’

De antwoorden zijn duidelijk. Het verhaal van ‘Kees de koopman’ was geen uitzondering. Niet ‘eer’ of ‘patriottisme’ of ‘amateurisme’, maar commercie was de grote motor bij het opbloeien van het kaatsen, het kievitseieren zoeken en het kortebaanschaatsen.

Pieter Breuker schreef een diepgravende bijdrage over het kaatsen. Hij vertelt dat kaatstoernooien vroeger bijna altijd werden georganiseerd door kasteleins, die daarmee natuurlijk veel volk wilden lokken en zo dus veel omzet hoopten te draaien.

Delicatesse

Goffe Jensma schreef over ‘Ljipaaisykjen’, oftewel kievitseieren zoeken. Hij maakt duidelijk dat deze bezigheid in vroeger tijden zo populair werd, omdat die eieren als een culinaire delicatesse werden beschouwd en daarom voor veel geld verkocht konden worden.

Deze bundel bevat ook een stuk over Abe Lenstra en Faas Wilkes. Hierin vertelt Yme Kuiper ondermeer dat de drijfveren van Lenstra toch heel wat minder ‘principieel amateuristisch’ en ‘patriottisch’ waren, dan in veel bekende mythische verhalen wordt beweerd.

In deze bijdrage wordt ook uitgebreid beschreven, hoe er midden jaren ’50 eindelijk een einde kwam aan het verbod op profvoetbal in Nederland.

Sportgeschiedenis

Het boek ‘Friese Sport: tussen traditie en professie’ is dus duidelijk niet alleen bedoeld voor mensen die interesse hebben in Friese folkloristische tradities.

Deze bundel bevat diepgravende bijdragen die interessant zijn voor iedereen die een sterke belangstelling heeft voor de sportgeschiedenis.

Titel: Friese Sport: tussen traditie en professie
Auteurs: Goffe Jensma, Daniël Rewijk, Yme Kuiper en Pieter Breuker
Pagina’s: 190
Uitgeverij: Bornmeer

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl