Vechten voor zijn leven

Leen Sanders overleefde Auschwitz. In het kamp herkende een SS’er hem: hij was toch die profbokser? Dat bleek zijn redding. Erik Brouwer schreef voor de zesde aflevering van het sporttijdschrift Achilles een indrukwekkend artikel over Sanders.

© ANP

De SS’ers in Auschwitz hielden ervan om op hun vrije zondag, met een sigaar in de ene hand en een glas whisky in de andere hand, naar een heftige bokswedstrijd te kijken.

Ze gokten ook veel op de uitslagen van die wedstrijden. Het toppunt van entertainment vonden ze natuurlijk een bokspartij tussen twee joden. Hoe meer bloed daarbij vloeide, hoe beter.

Om in de boksring van het concentratiekamp te kunnen presteren hadden de joodse boksers bepaalde voorrechten vergeleken met andere gevangenen.

Zo kregen ze meer voedsel. Leen Sanders kreeg als dagtaak om in de keuken van het kamp te werken, wat volgens andere Auschwitz-overlevers ‘het meest benijdenswaardige lot’ was, dat een gevangene kon wensen.

Uitverkoren

Uit het artikel van Brouwer blijkt dat Sanders zijn uitverkoren positie veelvuldig gebruikte om anderen te helpen. Zo stal hij voedsel uit de keuken om aan andere gevangenen te geven, ook al wist hij dat daar de doodstraf op kon staan.

In zijn memoires schreef medegevangene Bill Minco over Sanders: ‘Voor sommige mensen is ten onrechte geen standbeeld opgericht.’

De aflevering van het sporthistorisch tijdschrift Achilles waar dit verhaal over ‘De boksende engel van Auschwitz’ in staat, is een special met de titel ‘Prijsvechters’, die geheel gevuld is met verhalen over Nederlandse boksers.

De bokswereld is natuurlijk een ideaal onderwerp voor zo’n themanummer. Het is de wereld van Jan de Bruin, 'de gentleman van de boksring', maar ook van Rudy Koopmans, 'het Eenmansdestructiebedrijf'.

Leven en dood

Het is een wereld van gevechten om leven en dood, maar ook van schijngevechten waarbij één van de boksers een riant bedrag incasseerde om met opzet te verliezen. Het is de wereld van arme straatschoffies die dankzij hun vechtersmentaliteit miljonair konden worden, maar ook van louche managers die ervoor zorgden dat zo'n bokser uiteindelijk toch weer straatarm eindigde.

Weinig sporten brachten zoveel helden en schurken, zoveel fascinerende levensverhalen, zoveel stof voor intrigerende artikelen voort als de bokssport. De boksspecial van Achilles is dan ook een nieuw hoogtepunt in de pas korte, maar al rijke geschiedenis van dit meesterlijke blad.

Onder de noemer ‘Gevechten van de Eeuw’ bevat dit themanummer zeven artikelen over legendarische bokspartijen waarbij Nederlanders een hoofdrol speelden.

Knock-out

Zoals de partij van Regilio Tuur op de Olympische Spelen van Seoul, waarin hij na 1 minuut en 50 seconden de heersende wereldkampioen Kelcie Banks knock-out mepte. Of de partij van Rudi Lubbers tegen Mohammed Ali in Jakarta.

Verder bevat dit tijdschrift ook twee mooie portretten die Wiep Idzenga schreef over ‘De Cassius Clay van Curaçao’, oftewel ‘Fighting Mack’, en over wijlen Nordin Ben Salah: ‘Knock-out in een regen van kogels’.

Eén van de fascinerendste verhalen in deze boksspecial is de tweede bijdrage van Erik Brouwer. Hierin reist hij naar de oertijd van de bokssport. Daar ontmoet de lezer de joodse boksers Dutch Sam Elias en zijn leermeester Daniel Mendoza, die rond 1800 erg succesvol waren in Groot Brittannië.

Toekomstplannen

Daniel Mendoza had oorspronkelijk totaal andere toekomstplannen dan een carrière als profbokser. Op aanraden van zijn vader wilde hij zijn leven vooral wijden aan ‘het bestuderen van de Thora’.

Het begin van zijn bokscarrière dankte hij opvallend genoeg aan een antisemiet: toen er op een dag een antisemitische opmerking tegen Mendoza werd gemaakt, reageerde hij hier woedend op. Er ontstond een knokpartij. De antisemiet was blijkbaar erg onder de indruk van de harde klappen die hij van de jood kreeg.

Hij maakte daarom zijn identiteit bekend: 'Richard Humphries, bokskampioen van Groot-Brittannië'. Humphries raadde Mendoza aan om profbokser te worden. Mendoza twijfelde. Uiteindelijk besloot hij toch op het voorstel van Humphries in te gaan. Mendoza groeide uit tot de populairste bokser van zijn tijd.

Prijsvechters
Aflevering 06 van sporttijdschrift Achilles
Uitgeverij L.J. Veen
160 pagina’s

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl