Kinnesinne op de tatami

Al meer dan 40 jaar woedt er een koude oorlog tussen Anton Geesink en Willem Ruska. Onlangs probeerde het tv-programma Andere Tijden Sport toch om een ontmoeting te regelen tussen de twee grootste Nederlandse judoka's aller tijden. Geesink weigerde.

Wat is de oorzaak van die vete? Midden jaren ’60 was Anton Geesink de ongekroonde keizer van de judowereld. Maar ineens was daar die Ruska, een landgenoot nog wel, die de zeer vervelende eigenschap had om ongeveer net zo goed te kunnen judoën als Geesink.

Tijdens het EK van 1967 vond het enige officiële gevecht plaats tussen de twee Nederlandse grootheden. Qua score eindigde deze wedstrijd onbeslist. De scheidsrechters moesten daarom na afloop stemmen, wie de overwinning zou krijgen.

De Utrechtse kampioen was tijdens de wedstrijd tweemaal ‘op de knieën gedwongen’ door Ruska. Normaal gesproken zou dat voldoende reden kunnen zijn om de overwinning alsnog aan Ruska toe te wijzen.

Diplomatieke gaven

Dat was echter buiten de diplomatieke gaven van Anton Geesink gerekend. Voordat de scheidsrechters een beslissing namen, liep hij naar de jurytafel. Volgens Willem Ruska zou Geesink daar hebben betoogd dat volgens een aloude Japanse traditie in deze situatie nooit de ‘leerling’, oftewel Ruska, maar automatisch de ‘meester’, oftewel Geesink, de overwinning hoorde te krijgen. Vervolgens werd Geesink inderdaad als winnaar aangewezen.

Ruska kreeg nooit de kans om revanche te nemen. Geesink stopte meteen na dat EK met judo. Sindsdien is altijd die koude oorlog tussen beide kampioenen blijven woeden. Dat Ruska vervolgens op de Olympische Spelen van München het zomaar waagde om twee gouden medailles te winnen, terwijl Geesink er in Tokio maar één kon winnen, maakte het humeur van Geesink er niet beter op.

De vergeefse pogingen om dit duo voor Andere Tijden Sport bij elkaar te brengen, zijn uitgebreid beschreven door Kees Jongkind in zijn boek ‘Judobanden’. In dit boek portretteert hij tientallen judokampioenen die Nederland heeft voortgebracht, van Geesink tot en met Grol, van Staps tot en met Libosan.

Uitputtend standaardwerk

‘Judobanden’ heeft beslist niet de pretentie om een uitputtend standaardwerk te zijn. Jongkind probeert middels soepel leesbare stukjes, met zo weinig mogelijk judotermen of diepgravende analyses, het grote publiek kennis te laten maken met de kampioenen van toen en nu.

Hierbij doet hij aan de ene kant erg zijn best om zijn enthousiasme voor het Nederlandse judo over te brengen. Toch lukt dat niet erg goed, aangezien hij aan de andere kant zijn journalistieke taak serieus genoeg neemt, om de schaduwkanten niet uit de weg te gaan. En dat zijn er nogal wat.

Rancuneuze wereld

Wie al het idee had dat de Nederlandse judowereld een kleingeestig, rancuneus wereldje is, met allerlei kinderachtige vetes tussen verschillende coaches, clubs, kliekjes en individuele judoka’s, zal dat beeld in dit boek bevestigd zien worden. Wat dat betreft zijn Anton Geesink en Willem Ruska dus zeer toepasselijke aartsvaders voor de Nederlandse judowereld.

De passages over de middeleeuwse trainingsmethodes van één van de bekendste Nederlandse judocoaches, Chris de Korte, wekken ook geen erg gezellige indruk. De Korte liep bijvoorbeeld tijdens trainingen rond met een stok. En elke pupil die naar zijn mening iets niet goed deed, kon een mep met die stok op z’n wreef verwachten.

Affaire Ooms

Het absolute dieptepunt in de Nederlandse judogeschiedenis is natuurlijk de affaire Ooms. Deze coach werd door drie wereldkampioenes beschuldigd van seksuele intimidatie, ongewenste intimiteiten en machtsmisbruik. Middels een drietal mooie portretten beschrijft Jongkind hoe bij deze trainer topsport kon ontaarden in pervers sektarisme.

Titel: Judobanden. Portretten van Nederlandse topjudoka’s
Auteur: Kees Jongkind
Pagina’s: 224
Uitgeverij: Amstel Sport

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl