De spijkers van Mussolini

Benito Mussolini haatte wielrenners. Toen hij jong was strooide hij spijkers op een weg waarover een wielerkoers zou passeren, om die achterlijke uitslovers te pesten.

Wielrennen was volgens hem een sport voor armoedzaaiers. Voor ruwe provincialen. Voor sukkels die het dialect van hun streek spraken, omdat ze te dom waren om fatsoenlijk Italiaans te kunnen.

Het was toch overduidelijk dat wielrenners achterlijk waren? Wie vond het nou leuk om op zo’n ouderwets vervoersmiddel als een fiets te zitten, terwijl er al motoren, auto's en vliegtuigen bestonden?

Gewoonlijk misbruikten de fascisten graag sporters voor hun propaganda. Maar daarvoor kozen ze edele sporters, die waarden uitdroegen als teamspirit, vooruitgang, efficiency, eer en patriottisme.

Ordinair

De meeste profwielrenners waren veel te ordinair om als uithangbord van Het Nieuwe Romeinse Rijk te dienen, zo vonden de fascisten oorspronkelijk. In het blad ‘La Sport Fascista’ werd de Giro d’Italia dan ook omschreven als een onwaardig volksvermaak dat heel ver verwijderd was van ‘de fascistische sporteducatie’.

De ommekeer kwam toen Mussolini op een dag de Giro bezocht. Van dichtbij zag hij wat een gigantische, enthousiaste mensenmassa dit evenement elke dag op de been bracht. Ja, de Grote Leider kon zijn onderdanen via propaganda heel veel onzin wijsmaken, maar hij zou het Italiaanse volk nooit kunnen genezen van haar grenzeloze liefde voor de wielersport.

Propaganda

De rasopportunist Mussolini moet toen hebben gedacht: ‘If you can’t beat them, join them.’ In de jaren die daarop volgden werd de Giro helaas, in navolging van bijna alle grote Italiaanse evenementen, steeds meer een onderdeel van de fascistische propaganda. Ook zou Mussolini (natuurlijk met frisse tegenzin) zelfs een keer op een fiets gaan zitten, om vereeuwigd te worden op een propagandafoto.

Onder de titel ‘Een symbool voor armoedzaaiers’ schreef Jeroen Wielaert een prachtige bijdrage over deze duistere episode uit de Italiaanse geschiedenis, voor het boek ‘Andiamo! Een eeuw Giro d’Italia’.

Ook andere gerenommeerde auteurs als Benjo Maso, Herman Laitem, Bert Wagendorp, Erik Brouwer en Pedro Horrillo werkten mee aan dit boek over de geschiedenis van de allermooiste etappekoers ter wereld. De meeste bijdragen zijn speciaal voor deze bundel geschreven, maar sommige stukken zijn al eerder verschenen.

Aanrader

Niet elk verhaal in dit boek is een meesterwerk, maar het gemiddelde niveau is wel dusdanig hoog dat ‘Andiamo! Een eeuw Giro d’Italia’ absoluut een aanrader is. Zowel voor de fanatieke wielerfan die al jaren verliefd is op de Giro, als voor iedereen die pas naar aanleiding van de Giro-zege van Rabokopman Menchov, of met het oog op de Giro-start van 2010 in Amsterdam, kennis wil maken met de geschiedenis van deze koers.

‘Andiamo! Een eeuw Giro d’Italia’ bevat natuurlijk mooie stukken over helden zoals Coppi en Bartali, maar ook over antihelden zoals Luigi Malabrocca. Renate Verhoofstad vertelt het verhaal van deze Malabrocca, oftewel ‘de Wim Vansevenant van de Giro van de jaren veertig’: zijn specialisme was het bereiken van de allerlaatste plaats in het algemeen klassement.

Hiervoor had hij allerlei trucs. Hij prikte bijvoorbeeld stiekem gaatjes in zijn eigen banden. Indertijd moesten renners nog zelf hun lekke banden repareren, dus zo had hij een goed excuus om vele minuten achterstand op te lopen.

Waterput

Malabrocca was niet de enige renner die interesse had in de commercieel o zo lucratieve laatste plek van het klassement. Om zijn concurrenten te slim af te zijn, verstopte hij zich regelmatig onderweg, zodat hij ongezien een grote achterstand kon oplopen. Zo zat hij op een dag in een gedempte waterput.

Toen een boer de deksel van die put opende, vond hij op de modderige bodem tot zijn verbijstering de coureur. De boer vroeg wat hij daar in godsnaam deed. Als antwoord stotterde Malabrocca de legendarische woorden: ‘Ik ben de Giro d’Italia aan het fietsen.’

Titel: Andiamo! Een eeuw Giro d’Italia
Auteurs: Jeroen Wielaert, Benjo Maso, Herman Laitem, Bert Wagendorp, Timm Kölln, Erik Brouwer, Pedro Horrillo, Renate Verhoofstad, Peter Leissl, Léon de Kort, Jan-Cees Butter, Guus van Holland en Eric Arends.
Uitgeverij: Amstel Sport
Pagina’s: 304

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl.