Backstage in de Tour

Dertig Nederlanders deden in 1989 mee aan de Tour de France. Dit recordaantal zal, mede door de mondialisering van de wielersport, hoogstwaarschijnlijk nooit worden verbroken. Voor zijn boek 'Het laatste geel' interviewde Mart Smeets hen allen, behalve wijlen Johannes Draaijer.

Na de proloog van deze Tour mocht Erik Breukink de gele trui aantrekken. Erg groot nieuws was dat indertijd niet. In de jaren '70 en '80 was het 'business as usual' dat Nederlandse renners op de podia van grote wielerkoersen stonden.

Niemand kon vermoeden dat Breukinks gele trui twintig jaar na dato nog steeds het laatste Nederlandse geel is.

Epo

Waarom kwam er begin jaren '90 een einde aan het grote succesverhaal van het Nederlandse wielrennen? Eén van de bekende verklaringen hiervoor is de opkomst van epo bij teams uit andere landen.

Drie van de dertig Nederlandse renners vertellen in dit boek dat zij in de jaren '90 meededen aan deze dopingmode. De meeste andere renners vertellen echter dat ze werden afgeschrikt door gruwelijke geruchten die rondgingen in de Nederlandse wielerwereld over de bijwerkingen van 'dat mysterieuze nieuwe wondermiddel'.

Bij verschillende niet-gebruikers klinkt achteraf spijt. Hoe had hun erelijst eruit gezien, als ze dat wondermiddel wel hadden durven gebruiken? Riis kon mede door dit middel uitgroeien van knecht tot Tourwinnaar en heeft tot op heden nog steeds een blakende gezondheid.

Rivaal

Verhalen over epo vormen een rode draad door dit boek. Het hoofdonderwerp is echter natuurlijk de Tour van '89, die Smeets ziet als de laatste Tour voor de grote doorbraak van epo. Veel renners van 'The Class of '89' vertelden aan Smeets opvallend openhartige en vaak ontluisterende verhalen over deze Tour.

Zo leek de ploeg van Jan Raas meer energie te steken in acties om de ploeg van aartsrivaal Peter Post te laten verliezen, dan om zelf te winnen. Wat dat betreft kon Raas de Tour van '89 als een groot succes beschouwen: De Post-ploeg, die jarenlang de beste ploeg ter wereld was, fietste drie weken verdwaald rond.

PDM

PDM leek in die jaren de eretitel 'Het Beste Wielerteam Ter Wereld' over te nemen. Maar in dit boek blijkt dat PDM eigenlijk nauwelijks het predicaat 'team' verdiende. Intern werd men het er niet over eens wie de kopman was en mede daardoor werd er nooit een duidelijke ploegtactiek bedacht om de Tour te kunnen winnen.

Theunisse

Indirect leidde juist die interne chaos tot het grootste succes van de ploeg in deze Tour. Tijdens de etappe naar l'Alpe d'Huez zat Gert-Jan Theunisse al vroeg in een kopgroep. Hij kreeg echter van assistent-ploegleider Van der Kruijs te horen dat hij zich terug moest laten zakken.

Voor de zoveelste keer in die Tour verkoos de ploegleiding 'angstig meerijden voor een ereplaats' boven 'risicovol aanvallen voor de overwinning'.

Theunisse werd hierop zo boos, dat hij een bidon tegen de vooruit van de ploegleiderswagen smeet en even later uit pure woede demarreerde. Dat resulteerde in één van de meest legendarische solo's uit de Nederlandse wielergeschiedenis.

TVM

In '89 debuteerde de TVM-ploeg in de Tour. Naar buiten presenteerden zij zich als een vrolijke, vrijbuitende vriendenploeg. Intern was de stemming echter allerminst feestelijk.

Veel renners betwijfelden of hun team wel iets te zoeken had in de Tour. 's Avonds aan tafel was het pijnlijk stil. Het lijkt in de interviews alsof deze renners slechts door één ding werden verbonden: De afkeer van hun ploegleider.

De proloog

Terwijl ik 'Het laatste geel' las, moest ik veelvuldig denken aan de roman 'De proloog' van Bert Wagendorp die ik vorige week voor NUsport besprak. 'Het laatste geel' is eigenlijk één grote illustratie van de theorieën uit 'De proloog'.

Twintig jaar geleden volgde ik als jochie volop de Tour van '89. Ik zag toen echter slechts 'het eerste toneel', zoals de hoofdrolspeler in 'De proloog' het omschrijft: de wedstrijd 'zoals die elke dag in de krant staat en op de televisie is te zien'.

Dankzij een aantal openhartige renners uit de 'Class of '89' kan het publiek nu lezen hoe het er achter de schermen in werkelijkheid aan toe ging. De hoofdpersoon in 'De proloog' noemde dit het verborgen 'tweede toneel'. Daarop spelen zich verhalen af die vele malen fascinerender zijn dan die van het 'eerste toneel'. 'Veel ingewikkelder, vol intriges, rancune, afspraken en geheime gevechten.'

Tijdmachine

Natuurlijk roept dit de vraag op: Wat zal er zich de komende drie weken allemaal afspelen op dat 'tweede toneel' in de Tour? Waarschijnlijk zullen we daar pas echt een duidelijk totaalbeeld van krijgen, als iemand in de zomer van 2029 een boek publiceert over 'The Class of 2009'. Ach, had ik maar een tijdmachine…

Titel: Het laatste geel
Auteur: Mart Smeets
Pagina's: 288
Uitgeverij: Nieuw Amsterdam