Darwin als wielerverslaggever

Het is drie uur ’s nachts. Je wordt geterroriseerd door een mug, die met z’n zoemgeluiden en prikaanvallen in het donker er alles aan doet om jou uit je slaap te houden. Elke keer wanneer je het licht aandoet om een dodelijke tegenaanval uit te voeren, lijkt hij op magische wijze verdwenen.

De temperatuur voelt die nacht aan alsof je niet in je slaapkamer maar in een sauna ligt. De lakens kleven aan je lichaam. Je ligt al uren te piekeren over grote levensvragen zoals: "Waarom zijn wij op aarde?", "Is er leven na de dood?" en nog veel belangrijker: "Had ik toch Bennati in plaats van Haussler moeten kiezen voor m'n Tourtoto?"

Zo’n nacht hoeft niet persé een ramp te zijn. Integendeel: Doe het licht aan, sta op, loop naar de boekenkast en pak De Proloog van Bert Wagendorp. Deze nacht biedt namelijk de perfecte atmosfeer om dit geweldige boek te lezen of te herlezen. In deze roman ontmoet je een lotgenoot, die zo’n nacht beleeft in een Frans hotel. Het enige grote verschil is, dat hij de favoriet is voor de proloog van de Tour en hij die de volgende dag moet rijden.

Humoristisch

Wanneer je dit boek ‘s nachts begint te lezen, dan zul je het pas neerleggen wanneer het buiten alweer licht is geworden. Je blijft niet alleen steeds doorlezen omdat het in een soepele, virtuoze en regelmatig ook erg humoristische stijl is geschreven. De Proloog fascineert bovenal omdat het een onbetwistbare kwaliteit heeft, die vaak goede literatuur kenmerkt: Het zorgt ervoor dat je anders gaat kijken naar de wereld, in dit geval vooral de wielerwereld.

In al die nachtelijke uren dat de hoofdpersoon ligt te peinzen, gaat hij steeds verder zijn wielermilieu analyseren. “Wielrennen, dat is een doorlopende voorstelling op twee tonelen. Iedereen zwermt om het ene toneel, het andere is verboden terrein, alleen toegankelijk voor renners en ploegleiders. Op het ene toneel wordt de wedstrijd verreden zoals die elke dag in de krant staat en op de televisie is te zien.”

Op ‘het andere toneel’, dat verborgen is, is de koers “eigenlijk veel mooier. Veel ingewikkelder, vol intriges, rancune, afspraken en geheime gevechten.”

Tweede toneel

In de Proloog wordt de lezer ingewijd in de wonderbaarlijke wereld van dat ‘tweede toneel’. Wie slechts het eerste toneel ziet, zal het verhaal van een wielerwedstrijd lezen alsof het amusementslectuur is. Wie echter de dubbele laag doorziet, oftewel het schimmenspel op ‘het tweede toneel’, kan het verhaal van een wielerwedstrijd voortaan lezen alsof het Literatuur is.

Zo speelt het wielerteam van de hoofdpersoon, ter ere van het imago van de sponsor, voor de buitenwereld dat ze een ‘vriendenploeg’ zijn. In werkelijkheid is het volgens de hoofdpersoon onmogelijk dat er in de profwielersport zoiets als een ‘vriendenploeg’ bestaat.

Darwin

“Wielrennen eist dat je de primitieve instincten weer de vrije hand geeft, je kunt je de luxe van een goed mens te zijn niet veroorloven. Wielrennen maakt weer een mens van je die alleen maar aan overleven denkt, ten koste van alles en iedereen. Darwin zou een hele goeie wielerverslaggever zijn geweest, die zou het begrijpen en hij zou ervan gehouden hebben.”

Deze visie op de wielersport van de fictieve hoofdpersoon, wordt onderbouwd via allerlei anekdotes over bekende wielrenners. Merendeels zijn dit verhalen die Wagendorp opving toen hij nog wielerverslaggever was voor de Volkskrant.

Gesloten milieu

Waarom hij die verhalen toen niet publiceerde maar opspaarde om ze pas na z’n wielerjournalistieke carrière in deze roman te gebruiken, laat zich makkelijk raden. De hoofdpersoon omschrijft de wielerwereld als een gesloten milieu dat z’n eigen ethiek heeft, waarin de omerta een hoofdrol speelt. En wie zich daar niet aan houdt is al snel persona non grata.

De eerste druk van De Proloog werd gepubliceerd in 1995, maar de kern van dit verhaal lijkt momenteel actueler dan ooit tevoren. Breekt het zogenaamde ‘Nieuwe Wielrennen’ daadwerkelijk met de cultuur die de hoofdpersoon omschrijft als ‘het tweede toneel’? Of is dat ‘Nieuwe Wielrennen’ net zo’n toneelstuk als de ‘vriendenploeg’ van de hoofdpersoon?

Titel: De Proloog
Auteur: Bert Wagendorp
Pagina’s: 128
Uitgeverij: L.J. Veen

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl