De hardlopende hufter

Wanneer Louwe Huizenga in een hardloopwedstrijd startte, dan waren de andere deelnemers geen concurrenten, maar figuranten in de Huizenga-show. Job van Schaik schreef een wonderbaarlijk boek over deze wonderbaarlijke atleet.

Louwe Huizenga (1893 - 1973) vond het geweldig om een wedstrijd te beginnen met het looptempo van een bejaarde. Terwijl de andere deelnemers een grote voorsprong op hem namen, keek het verbaasde publiek dan massaal naar Huizenga: 'Was dat nou dat beroemde Groningse toptalent?' Ja, dat was hij, zo bewees Huizenga even later, door ineens een enorme sprint te trekken en met speels gemak alle andere deelnemers in te halen.

Wanneer tijdens zo'n wedstrijd de fanfare naast de baan een nummer inzette, stopte Huizenga weer met hardlopen en ging marcheren op de maat van de muziek. Ondertussen zwaaide hij met zijn armen, alsof hij die fanfare dirigeerde. De andere deelnemers kregen op zo'n moment de kans om Huizenga in te halen en weer voorsprong op hem te pakken. En ja hoor, vervolgens trok de Groningse wonderatleet wederom een sprint en haalde hen allen in, om uiteindelijk met ruime voorsprong de wedstrijd te winnen.

Gewoontes
Huizenga had gewoontes die je bij moderne topatleten niet vaak ziet. Hij hield ervan om tijdens het hardlopen op een sigaar te kauwen, alsof het pruimtabak was. En na afloop van de wedstrijd zette hij in het dichtstbijzijnde café zijn onkostenvergoeding zo snel mogelijk om in vele liters alcohol.

Door z'n arrogante gedrag maakte hij zich niet erg populair bij andere atleten en de atletiekbond, maar het Groningse publiek vond 'Haardloper Huzengoa' geweldig. Duizenden mensen stroomden telkens toe als hij een wedstrijd liep, of solo een recordpoging deed, of wanneer hij als een soort kermisattractie het opnam tegen renpaarden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd atletiek dankzij Huizenga één van de populairste sporten in Noord Nederland.

Krankzinnig
Amper een paar jaar eerder was dat nog totaal anders. Op het armoedige Groningse platteland vond men het toen erg merkwaardig dat die Huizenga als hobby aan hardlopen deed. Aan het begin van de 20e eeuw wist men in die streek nog nauwelijks wat atletiek was. Het leven was al zwaar genoeg. Wie zich voor z'n lol in z'n vrije tijd nog verder ging uitputten, moest krankzinnig zijn.

Huizenga wist zelf ook weinig van de officiële sportwereld af. Job van Schaik verklaart daaruit dat de hardloper ook nauwelijks wist dat het indertijd in de sjieke atletiekkringen als een ordinaire doodzonde gold om geld te verdienen met de edele atletieksport. Wie ooit in een profwedstrijd was gestart, mocht bijvoorbeeld nooit meer aan de Olympische Spelen meedoen.

Schorsing
Toen er steeds meer geruchten kwamen over grote bedragen die Huizenga als startgeld zou ontvangen, besloot de bond om hem, zonder harde bewijzen, zekerheidshalve voor drie maanden te schorsen. Deze rel was één van de redenen waarom de hardloopcarrière van dit uitzonderlijke hardlooptalent veel te kort zou duren. Een andere oorzaak was zijn karakter: Bijna net zo groot als zijn hardloopcapaciteiten, waren zijn capaciteiten om ruzie te krijgen met alles en iedereen. Dus ook met mensen die hem met zijn carrière wilden helpen.

Niet lang na het veel te vroege einde van z'n sportcarrière, moest Huizenga nog een zware nederlaag incasseren: Door toedoen van een pastoor mocht hij niet met de liefde van z'n leven trouwen.

Collaboratie
Na deze twee ontgoochelingen werd Huizenga een verbitterde alcoholist. Hij was in die latere jaren een vat vol tegenstrijdigheden. In 1939 werd hij lid van de NSB, na de oorlog werd hij ook voor collaboratie veroordeeld, maar tijdens de oorlog gaf hij ook onderdak aan vier onderduikers. Hij gaf als slager gratis vlees aan minderbedeelden omdat hij niet tegen armoede kon, maar pikte harteloos het geld in van zijn stiefdochter, dat door haar overleden vader voor haar was nagelaten.

Tijdens dorpsfeesten betaalde hij voor alle aanwezige kinderen uit het dorp regelmatig een rondje in de draaimolen, maar thuis mishandelde hij veelvuldig z'n zoon en z'n vrouw. Zoals zij later verklaarde: 'Wat ik zowel als mijn zoon hebben doorstaan bij mijn man is met geen pen te beschrijven, wel door mijn littekens.'

Scherp beeld
Job van Schaik leverde een geweldige prestatie door 'Haardloper Huzengoa', die bijna veroordeeld leek om voor altijd in de vergetelheid te verdwijnen, te vereeuwigen in deze biografie. Op basis van artikelen uit oude kranten en tijdschriften, in combinatie met de mythologische verhalen die nog leefden onder hoogbejaarde Groningers en familieleden van Huizenga, reconstrueerde hij op levendige wijze één van de merkwaardigste en fascinerendste levensverhalen uit de Nederlandse sportgeschiedenis.

Daarbij geeft Van Schaik ook een scherp beeld van zowel het sportieve als het maatschappelijke klimaat in Nederland, in de eerste decennia van de twintigste eeuw.

Dit boek over een uitzonderlijke hardloper èn een uitzonderlijke, gefrustreerde hufter is verplichte lectuur voor iedereen die interesse heeft in de sporthistorie.

Titel: Hardloper Huizenga. Het verhaal van een vergeten wonderatleet
Auteur: Job van Schaik
Uitgeverij: L.J. Veen
Pagina's: 174

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl