Het zondagavondritueel

Er was de afgelopen weken nauwelijks aan te ontkomen op de publieke omroep: Studio Sport vierde z'n verjaardag. Al een halve eeuw kijkt Nederland op zondagavond massaal naar sportsamenvattingen op tv. Het sporthistorisch tijdschrift Achilles bracht daarom een special uit: 'Studio Sport 50 jaar'.

Op 5 april 1959 was de eerste uitzending van Sport in Beeld, de voorloper van Studio Sport. In de eerste jaren werden sportwedstrijden opgenomen op filmrollen die zo duur waren dat men besloot om niet de complete wedstrijden vast te leggen. Soms kreeg een cameraman slechts een filmrol voor tien minuten mee.

Profetische gaven
Van de voetbalcommentator werd in die tijd verwacht dat hij profetische gaven had. Als hij tijdens een wedstrijd vermoedde dat er iets ging gebeuren dat hij voor z'n samenvatting kon gebruiken, gaf hij aan de cameraman een sein dat hij moest beginnen met opnemen.

Een erg groot succes was deze werkwijze niet. Tijdens de allereerste uitzending van Sport in Beeld werd een samenvatting uitgezonden van Feyenoord-Ajax (0-5). Van de vijf Ajax-goals miste de cameraman er drie helemaal en één bijna.

Hyperpopulair
Ondanks zulke kinderziektes was sport op tv al snel hyperpopulair. Zo zorgden het WK voetbal van 1958 en de Olympische Spelen van 1960 er mede voor dat Nederlanders massaal voor het eerst een tv kochten.

Dat sport zoveel invloed op het consumentengedrag heeft, bleek ook in 1974. Men wilde het nationale team zien spelen in oranje in plaats van grijze shirts: Nederland stapte voor het WK van dat jaar massaal over op de kleuren-tv.

Geschiedenis
Achilles-redacteur Ad van Liempt was van juni 1986 tot het voorjaar van 1988 chef van Studio Sport. In zijn lange artikel 'Vijftig jaar met het bord op schoot' beschrijft hij even feitelijk als levendig de geschiedenis van het programma.

Aan het einde concludeert hij 'dat Studio Sport op zondagavond méér is dan een uurtje samenvattingen. Het is een deel van de Nederlandse cultuur geworden, het is een van de laatste gemeenschappelijke ervaringen die we nog hebben, een traditie die van vader op zoon wordt overgedragen en in toenemende mate ook van moeder op dochter.'

Portretten
Dit nummer van Achilles bevat ook een reeks portretten van kopstukken uit de vijftigjarige geschiedenis van Studio Sport. Zoals de 'vader van Studio Sport', Bob Spaak. Jarenlang leidde hij het programma. Met gemengde gevoelens kijkt hij terug op zijn werk. Zijn credo was immers dat sport hooguit 'de belangrijkste bijzaak van het leven' mocht zijn.

Maar juist toen hij aan de macht was bij Studio Sport, groeide sport zowel op tv als in de maatschappij uit tot een fenomeen dat naar de smaak van Spaak veel te veel aandacht krijgt en veel te serieus wordt genomen.

Verhoeff
In dit nummer van Achilles wordt ook het pijnlijke verhaal verteld van Koen Verhoeff, de voetbalreporter die ten onder ging aan de sfeer van haat en nijd die eind jaren '70 op de Studio Sport-burelen heerste.

Heel wat vrolijker zijn de anekdotes uit de jaren '50 en '60 die Ed van Opzeeland voor deze special aan het papier toevertrouwde.

Openhartig
Aflevering 5 van Achilles sluit af met interviews met drie hoofdpersonen uit de recente geschiedenis van Studio Sport: Kees Jansma, Martijn Lindenberg en Mart Smeets. Het drietal vertelt hierin opvallend openhartig maar ook vaak nogal zelfgenoegzaam over hun jaren bij Studio Sport.

Studio Sport 50 jaar
Aflevering 05 van Sporttijdschrift Achilles. Sportverhalen van toen en nu
144 pagina's
Uitgeverij L.J. Veen