Het zwarte gevaar

AMSTERDAM - Er is in honderd jaar veel veranderd. In 2008 vestigde Amerika z'n hoop op Barack Obama. In 1908 was het land juist in de ban van de angst voor Het Zwarte Gevaar: Jack Johnson.

Al jaren was Johnson één van de allersterkste boksers ter wereld. Toch werd hem in Amerika geen kans op de wereldtitel gegund. 'Een wereldkampioen in het zwaargewicht was "de keizer van de mannelijkheid" en de zwarte man moet juist zo veel mogelijk worden ontmand', zo redeneerde racistisch blank Amerika.

In Australië deed men daar niet zo moeilijk over. In 1908 mocht Johnson in Sydney vechten tegen de heersende wereldkampioen. Hij verpletterde zijn blanke tegenstander 'op nooit vertoonde wijze'. Amerika was in shock. Journalisten schreven dat 'het zwarte ras nu nooit meer zo onderdanig zal zijn als vroeger.'

Comeback
Blank Amerika vestigde z'n hoop daarom op Jim Jeffries. Deze ex-wereldkampioen was een paar jaar eerder gestopt en was nog nooit verslagen. Hij zou z'n comeback moeten maken om 'het Zwarte Gevaar' een lesje te leren. 'De Blanke Man moet worden gered', riep de pers.

Uiteindelijk besloot Jeffries om op die smeekbede in te gaan. 'Door de wereldtitel van Papa Jack Johnson waren steeds meer darkeys gaan geloven dat ze helemaal niet inferieur waren aan hun blanke meesters.' Dat was volgens Jeffries een ramp want: 'een maatschappij vol Jack Johnsonachtige bad niggers zal leiden tot de totale ondergang van de westerse beschaving.'

Vernedering
Het 'Gevecht van de Eeuw' vond plaats op 4 juli 1910 in Reno, Nevada. Al snel bleek dat Johnson veel 'fitter, sneller, sterker en slimmer' was dan z'n opponent. Nog tijdens de wedstrijd verlieten duizenden toeschouwers het stadion, omdat ze niet konden aanzien hoe hun blanke kampioen door Johnson volledig vernederd werd.
Na de wedstrijd braken er in verschillende Amerikaanse steden rassenrellen uit. Naar schatting werden er minstens 30 zwarten gelyncht en 5 blanken neergeschoten.

Het levensverhaal van Jack Johnson wordt in het vierde nummer van het historische sporttijdschrift Achilles op indrukwekkende wijze verteld door Erik Brouwer. Hij beschrijft hoe Johnson uitgroeide tot één van de meest gehate mensen in Amerika. Niet alleen omdat hij te goed kon boksen, of omdat hij alles deed wat God verboden had, of omdat hij in gesprekken met blanken vaak het hoogste woord had. Het allerergste, alleronverdragelijkste wat hij de blanke mannetjes aan kon doen was: Hij had veelvuldig verhoudingen met blanke vrouwen.

Dolle dries
Behalve het levensverhaal van Johnson bevat deze aflevering van Achilles nog vijf fascinerende artikelen. Zo schreef Wiep Idzenga een lang verhaal over 'Dolle' Dries van Wijhe. Wat dreef deze legendarische marathonschaatser?

Leo Verheul vertelt in dit nummer het tragische levensverhaal van de pitcher Winnie Remmerswaal, die de Major League haalde, maar vervolgens aan blessures en alcohol ten onder ging. Ferry Reurink ging voor Achilles op zoek naar de aller-allereerste Nederlandse profvoetballer. Dat lijkt Gerrit Visser te zijn. In 1926 vertrok hij naar Amerika, om voor de Bethlehem Steel Soccer Club in de profliga te gaan spelen.

Cultuurgoed
Igor Wijnker schreef over de Amerikaanse basketballers die de afgelopen decennia in de Nederlandse competitie speelden. Vaak blijken die spelers allerminst de Atlantische Oceaan over te zijn gestoken, met als doel om grote sportprestaties te leveren. Evenmin lijken ze uit interesse voor het Van Gogh Museum of de Keukenhof naar Nederland te zijn gekomen. Ze snuiven veel liever ander beroemd Nederlands cultuurgoed op, bijvoorbeeld in nachtclubs, bordelen en coffeeshops

Het afsluitende verhaal van deze aflevering van Achilles is heuglijk nieuws voor iedereen die interesse heeft in de Nederlandse sportgeschiedenis. Het is een voorproef op de biografie waaraan Rob Couwenhoven momenteel werkt, over de grote grondlegger van de Nederlandse sportjournalistiek: Joris van den Bergh.

Sporttijdschrift Achilles. Sportverhalen van toen en nu
Nummer 04 - voorjaar 2009
Uitgeverij L.J. Veen
128 pagina's

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl