Wereldkampioen F1 ontvoerd!

Breaking news! Juan Manuel Fangio, de vijfvoudige wereldkampioen Formule 1, is op Cuba ontvoerd door communistische terroristen. Het is 23 februari 1958, één dag voor de Cubaanse Grand Prix.

Fangio was al met slechte voorgevoelens naar deze wedstrijd afgereisd. Dat had echter weinig te maken met het gerucht, dat de guerrillastrijders een beroemde coureur wilden kidnappen.

Risico's
Anno 1958 is Fangio al 46 jaar en de risico's van het racen zijn hem steeds meer gaan tegenstaan. Formule 1-wagens zijn in de jaren '50 zo onveilig, dat een coureur bijna suïcidale verlangens moet hebben om daar voor z'n lol in te stappen.

Al net zo onveilig zijn de chaotische situaties met het publiek. Veel toeschouwers nemen in deze jaren nog geen genoegen met een veilige plek op een tribune. Ze willen het liefst zo dicht bij het wegcircuit staan dat ze de auto's aan kunnen raken. Een jaar eerder had Fangio al ervaren dat de supportershordes tijdens de GP van Cuba nog hysterischer waren dan elders.

Gijzeling
De oude kampioen zal in 1958 echter niet kunnen starten in de wedstrijd die hij van tevoren zo vreesde. Hij zit in een situatie die nòg ellendiger lijkt: Op 24 februari wordt hij nog steeds gegijzeld, op een kamer in een rijtjeshuis in Havana. Innerlijk gefrustreerd, maar uiterlijk gelaten, ondergaat hij dit lot.

Die stemming slaat om als Fangio en zijn gijzelnemers het nieuws vernemen, van de ontknoping van de GP van Cuba. Alle slechte voorgevoelens van Fangio over die wedstrijd hebben hem niet bedrogen. De GP is al na vijf rondes dramatisch geëindigd: Een grote crash zorgt voor een bloedbad waarbij veel toeschouwers overlijden.

De oude kampioen komt tot het besef dat hij zelfs bij deze terroristen nog veiliger is dan in een racewagen. Hij bekent dan ook tegen hen: 'Misschien moet ik jullie uiteindelijk wel enorm dankbaar zijn.'

Tegenpolen
Fangio en de communisten lijken in theorie elkaars tegenpolen. Fangio is het grootste symbool van de meest kapitalistische sport aller sporten. De communisten zijn aanhangers van Fidel Castro, die er een jaar later in slaagt om de macht over te nemen op Cuba. Maar terwijl ze in dat rijtjeshuis met elkaar in gesprek raken, groeit er toch steeds meer wederzijdse sympathie.

Marcel Visbeen beschreef deze beroemde kidnapzaak voor het historisch sporttijdschrift Achilles. De ontknoping van zijn verhaal lijkt een ultieme demonstratie van het beroemde Stockholmsyndroom: Wanneer Fangio wordt vrijgelaten, noemt hij de gijzelnemers zijn 'vrienden'. Hij weigert tegen de politie iets over hun identiteit te verklappen.

Jaren later reist hij terug naar Cuba om de leider van zijn gijzeling nog eens te ontmoeten. Alsof het een oude vriend is. De gijzelnemer heeft zich dan inmiddels opgewerkt tot onderminister in het regime van Castro.

Decor
'De Ontvoering Van Juan-Manuel Fangio' is kenmerkend voor de beste verhalen die de derde aflevering van het tijdschrift Achilles biedt. De sportwereld is telkens het decor, maar de sportuitslagen zijn uiteindelijk slechts details in deze verhalen. Het gaat de auteurs niet om wereldrecords of wereldtitels, maar om de momenten waarop het menselijke verhaal van de hoofdpersoon samenvloeit met het grote verhaal van de wereldgeschiedenis.

Zoals het verhaal van basketbalscheidsrechter Piet Leegwater die, middenin de Koude Oorlog, een tournee van negen wedstrijden tussen de aartsrivalen Amerika en de Sovjet-Unie mocht fluiten. Of het verhaal van Tommie Smith, de gouden medaillewinnaar die het Olympisch podium gebruikte om te demonstreren voor zijn Black Power idealen.

Nazi's
Of het verhaal van Jan van Hout en Cor Wals. Twee Nederlandse topwielrenners uit de jaren '30. Twee tegenpolen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verzette Van Hout zich fel tegen de Nazi's. Hij werd opgepakt en stierf in een gevangenenkamp. Cor Wals werd juist een fanatieke Nazi-volgeling, die met het SS-logo op z'n wielertenue koerste. Hij vocht voor de Duitsers aan het Oostfront en bewaakte Duitse werkkampen.

Het lot van de geschiedenis zorgde ervoor dat de weduwe Van Hout vele jaren na de oorlog in contact kwam met Wals. Ze kwam er achter dat hij privé eigenlijk best een heel aardige vent was. Zo aardig zelfs, dat ze met hem samen ging wonen...
Zoals de inleiding van dit verhaal al meldt: Het is 'een verhaal dat zó onwaarschijnlijk is dat het wel waar moet zijn.'

Sporttijdschrift Achilles. Sportverhalen van toen en nu
Nummer 03 - najaar 2008
Uitgeverij L.J. Veen