De geschreven ziel van Ajax

AMSTERDAM - "Cruijff en Keizer zijn wel echte rasvoetballers. Maar volgens mij veel te individueel." Zomaar een uitspraak van oud-speler Fons Pelser, die symbool staat voor dat wat Ajax is. Een club waar nooit iemand echt tevreden is. Zelfs op twee van de beste spelers uit de clubhistorie blijft men kritisch.

Als redacteur bij het Ajax Clubnieuws interviewt schrijver Tijn Middendorp tussen 1966 en 1996 vele Ajacieden. Van spelers, trainers en bestuursleden tot de chauffeur van de spelersbus en tante Sien van het spelershome. Niemand ontkomt aan een vraaggesprek. Van de in totaal honderdvijftig interviews zijn er nu veertig gebundeld in het boek 'Puur Ajax'.

Clubhistorie
Aan de hand van de verhalen van de mensen die de club maken tot wat het is, wordt de lezer rondgeleid door de clubhistorie. Omdat een vereniging als Ajax meer is dan alleen de spelers van het moment, kiest de auteur er bewust voor om de interviews met juist die Ajacieden uit het boek te laten.

De enige die de dans ontspringt, is Frank Rijkaard. Hij is de eerste fullprof die stopt met school om zijn opleiding bij Ajax voort te zetten. "De verhalen van clubmensen zijn mooier, gevoeliger en soms zelfs emotioneler als zij vertellen over hun liefde voor de club", vertelt Middendorp.

Typerend
Het boek begint in december 1966, vlak na de legendarische 5-1 overwinning op Liverpool en eindigt in 1996 met de verhuizing van De Meer naar de Amsterdam Arena. Ondanks dat het in dit geval waarschijnlijk puur toeval is dat de interviews stoppen bij die overgang, is het typerend voor hoe de club Ajax nu gezien wordt.

Grappig is in dat opzicht wel dat de kritiek op de 'commercialisering' van de club iets van alle tijden is. Ook in de gesprekken uit de jaren '70 en '80 komt duidelijk naar voren dat de mensen het jammer vinden dat Ajax niet meer is zoals vroeger.

Professionalisering
De veertig interviews die uiteindelijk in het boek staan, geven dan ook een goed beeld van hoe niet alleen de club, maar ook het hele voetbal door de jaren heen verandert. De invoering van het betaald voetbal maakt Ajax van een veredelde amateurclub, waar voorzitter Jaap van Praag met de auto een paar ballen moet halen om te kunnen trainen, tot een professionele organisatie die overal in de wereld bekend is.

Een club ook, die in de loop der jaren veel tegenslagen en twijfels kent. De resultaten vallen na de gouden jaren '70 behoorlijk tegen. Iedereen binnen de club wil terug naar de Europese top, maar dan moeten de Amsterdammers eigenlijk wel in een groter stadion gaan spelen. Het eigen stadion De Meer verlaten is voor velen echter een moeilijke beslissing. Blijft Ajax dan nog wel wat het is?

Weemoed
Zoals voormalig erevoorzitter Marius Koolhaas in het boek al zo mooi stelt: "Ons Ajax-stadion: sfeervol, gezellig, helemaal van Ajax; Middenweg, Oost, het hoort er allemaal bij. Dat mag toch niet anders worden. Het zou gekkenwerk zijn." De weemoed naar vroeger kan voor een Ajacied van nu niet beter worden verwoord.

'Puur Ajax' is dan ook een boek voor voetballiefhebbers, en dan vooral voor Ajacieden, die verder willen kijken dan alleen de spelers en de resultaten die geleverd worden. Die prestaties worden echter, zoals je van Ajax mag verwachten, nooit uit het oog verloren. Zoals voormalig burgemeester van Amsterdam Ed van Thijn in het boek zegt: "Het gaat uiteindelijk allemaal om het Leidseplein. Want daar hopen we toch zoveel mogelijk te zijn."

©NUsport/Bjorn Clobus