Federer volgens schrijver Wallace

Nadat Roger Federer Roland Garros had gewonnen stond het essay Federer as a Religious Experience even in de toptien van meest gelezen sportartikelen in de New York Times.

Dat was vreemd: het essay, geschreven door de schrijver David Foster Wallace die vorig jaar september zelfmoord pleegde, werd bijna drie jaar geleden gepubliceerd.

Het stond in de zomer van 2006 in Play, een sporttijdschrift dat vier keer per jaar als supplement bij de Times verscheen en helaas ter ziele is, slachtoffer van de krimp in de krantenindustrie.

Vlijmscherpe inzichten

Wallace is dood, Play verdwenen, maar het essay over Federer leeft voort. Zo lang hij nog speelt en wint, denkt de lezer wellicht, maar dat zou ten onrechte zijn. Federer as a Religious Experience is een origineel verhaal, van een auteur die in zijn jeugd zelf een talentvolle tennisser was en wiens oeuvre sprankelt van de vlijmscherpe analytische inzichten.

Wallace was zowel een ervaringsdeskundige als een liefhebber. Hij schreef niet vaak over tennis, maar altijd op hoog niveau. Een ander stuk van hem, How Tracy Austin Broke My Heart, over de autobiografie van de voormalige tennisster, is een bloedbad in de vorm van een recensie.

Uitzonderlijke eigenschap

Er zijn volgens Wallace drie redenen die de kracht van Federer verklaren. De eerste, en belangrijkste, is van metafysische aard. Net als de bokser Mohammed Ali en de basketballer Michael Jordan beschikt de Zwitserse tennisser over een uitzonderlijke eigenschap.

Ali fladderde als geen ander in de ring, Jordan tartte de zwaartekracht in de zaal en Federer ziet de bal beter dan zijn tegenstanders. Om Wallace te citeren: ‘De bal die op hem afkomt hangt voor hem een fractie van een seconde langer in de lucht dan de bedoeling is.'

Licht als een veertje

Deze subjectieve, want alleen door hem waargenomen vertraging verschaft hem net iets meer tijd en dus bewegingsruimte om de bal terug te slaan. Zijn fraaie slagtechniek komt eruit voort. Federer in topvorm slaat nooit een bal uit balans. Net als Ali en Jordan lijkt hij te zweven.

Vergeleken met zijn tegenstanders, allen topfitte atleten, oogt hij licht als een veertje. Vandaar ook zijn kwetsbaarheid als het tegenzit. Als het op werktennis aankomt staat hij zijn mannetje niet.

Meer talent

De tweede en derde reden van Federer’s dominantie zijn, aldus Wallace, journalistiek verklaarbaar. Hij heeft net iets meer talent en gevoel voor de sport dan andere topspelers, voor een groot deel (maar niet helemaal) vanwege zijn brute trainingsarbeid.

En de nieuwe rackets (geïntroduceerd midden jaren tachtig) met hun bredere blad zijn bij uitstek geschikt voor zijn spel, met veel spin. Federer is niet alleen snel en intelligent, maar ook een ‘first-rate, kick-ass power-baseliner’.

Tijdloos essay

Is het essay van Wallace tijdloos? Niet helemaal. Hij voorziet weliswaar al de opkomst van de krachttennisser Rafael Nadal, voor wiens spel en psyche Federer volgens hem ‘kwetsbaar’ lijkt. Maar de manier waarop de Spanjaard het zelfvertrouwen van Federer heeft aangetast kon hij in 2006 nog niet voorspellen.

Wie Federer op Roland Garros aan het werk heeft gezien moet bovendien vaststellen dat van zijn dominantie van weleer weinig over is. In de finale walste hij weliswaar over Robin Söderling heen, maar in alle voorgaande duels (op de openingswedstrijd na) had hij het moeilijk.

Minder Federer Moments

Daar komt bij dat wat Wallace Federer Moments noemt (briljante punten, onmogelijke ballen, ongelooflijke winners) steeds minder vaak voorkomen. Hij is nog steeds een prachtige tennisser, maar het gewichtloze is bijna uit zijn spel verdwenen.

Tegenstanders weten hem steeds vaker in de hoek te drukken en te houden. Roland Garros won hij op routine, uithoudingsvermogen en vooral wilskracht. Zijn spel is aardser geworden.