De verkochte ziel van Phelps

Nooit geweten dat zwemmer Michael Phelps interesse heeft in de cultuur en geschiedenis van China. Maar in een recente videoboodschap waarin hij zich richt tot de bevolking van het land spreekt hij zijn bewondering voor beide uit.

Maakt Phelps hiermee de geesten rijp voor een nieuw avontuur, en stort hij zich binnenkort op de Chinese taal en letterkunde? Zou kunnen, maar waarschijnlijk is het niet.

Gedrag
In zijn boodschap, die op YouTube staat, komt Phelps snel ter zake. Al in de tweede zin heeft hij het over ‘gedrag dat niet door de beugel kon'. Welk gedrag? Daarover spreekt hij zich niet expliciet uit, maar dat hoeft ook niet.

De hele wereld weet dat de zwemkoning na de Olympische Spelen in Peking een hasjpijp rookte. Een foto daarvan werd door een Britse krant gepubliceerd en ging vervolgens de hele wereld over.

Schijnheilig
In het filmpje van een kleine minuut biedt de Baltimore Bullet China daarvoor zijn verontschuldigingen aan. Schijnheilig? Ongetwijfeld. Zonder advies van autofabrikant Mazda was het vast niet zo ver gekomen. Phelps figureert prominent in reclamespots voor Mazda in China, waarvoor hij een kleine miljoen euro's opstrijkt.

De deal was al gesloten voordat Phelps marihuana rookte. In tegenstelling tot een prominent Amerikaans cornflakesmerk trok Mazda zich als sponsor na de publicatie van de pijprokende sportster niet terug.

Ontspannen
Maar de onderneming eiste naar verluidt wel dat haar boegbeeld in China zijn excuses zou maken. De videoboodschap is dus vooral een zeer openbare biecht: Phelps doet boete, zodat hij zijn sponsorcontract kan behouden.

Naar aanleiding van het cokegebruik van wielrenner Tom Boonen werd vorige week in diverse columns en commentaren gewezen op de parallellen met het recente dopeverleden van Phelps. Teneur: mogen ze alsjeblieft even ontspannen na het leveren van een topprestatie, ook topsporters hebben recht op een privé-leven.

Imago
Wat Phelps betreft gaat dat maar ten dele op. Hij heeft vanzelfsprekend recht op een privé-leven, maar gaf een niet onaanzienlijk deel daarvan vrijwillig op toen hij in zee ging met sponsors. Daarmee verkocht hij zijn imago, voor miljoenen euro's.

Een voorbeeld. Iedere Amerikaan weet dat Kellogg's topsporters aan zich bindt met de slogan the breakfast of champions. Vertaling: een oergezond ontbijt met cornflakes staat aan de basis van een eerste plaats, of een gouden medaille.

Phelps was als reclameobject een logische keuze, totdat de beruchte foto met de hasjpijp opdook. Cornflakes en marihuana verdragen zich slecht. Zo oergezond was zijn levensstijl ineens niet meer. Kellogg's trok zich terug.

Held
Een Amerikaanse topsporter die leeft volgens de ongeschreven wetten van zijn sponsors heeft een loodzwaar bestaan. Hij krijgt het etiket opgeplakt van Amerikaanse held, in de veronderstelling dat hij als zodanig het product dat hij aanbiedt aantrekkelijk maakt. Niet alleen de fabrikant, ook de consument verwacht dat hij daar dan ook naar leeft.

Phelps vormt geen uitzondering op die regel. Hij verkocht een deel van zijn ziel voor miljoenen euro's. Zijn excuses aan de Chinese bevolking vormen het bewijs dat hij wist wat de deal was. Zijn imago had een flinke deuk opgelopen. Reparatie was mogelijk, maar dan moest hij diep door het stof. Aldus geschiedde.

Anders gezegd: Phelps verkiest materiële rijkdom boven een authentiek leven. Tot het keurslijf opnieuw gaat irriteren, knellen, ondraaglijk wordt.