'Tot in de eeuwigheid, amen'

Het is nu wetenschappelijk aangetoond: voetbal is religie, met de supporters als vrome kerkgangers. Kerkbezoek hóeft niet, maar helpt wel, zo blijkt maar weer.

“De traditionele kerken lopen leeg, maar buiten de kerken ontwikkelen zich allerlei vormen van niet-institutionele religie die doorgaans met het begrip spiritualiteit worden aangeduid: één van deze buitenkerkelijke vormen van religie is sport in het algemeen en voetbal in het bijzonder.”

Dit zijn niet mijn woorden, maar woorden uit een opiniestuk in de Volkskrant van vandaag, geschreven door twee geleerde meneren genaamd Zijderveld en Van Ostaijen. Voetbal is een religie. Toe maar.

Wat zijn wetenschappers daar toch handig in: media-aandacht genereren met beweringen die zijn afgekloven als de botjes in de afvalbakken van Kentucky Fried Chicken.

Op mijn tribunevak halen zelfs de meest schrijnende gevallen, aangevreten door Alzheimer en Korsakov en al 25 jaar puttend uit hetzelfde repertoire van drie antieke moppen, het niet meer in hun hoofd om te variëren op het uitgewrongen thema ‘voetbal is religie’. “Ja Willem, dat weten we nou wel.”

Maar zet ‘Erasmus Universiteit’, ‘Sociale Faculteit’ of ‘hoogleraar sociologie’ onder je betoog en de brievenredacties ruimen prompt een halve krantenpagina voor je in.

Avondmis

Niettemin ben ik erg blij dat het nu officieel is: ik ga op zondag naar de kerk, schijnbaar. Niet élke zondag, maar dat compenseer ik door af en toe een doordeweekse internationale avondmis mee te pikken, zullen we maar zeggen.

Ik doe dat allemaal in het kader van de zingeving. Het komt voort uit mijn behoefte aan binding met medegelovigen en het beleven van riten en ceremonies. Ik ga proberen die zinnen te onthouden om voetbalhaters (m/v) er op de geëigende momenten kletsend mee om de oren te slaan.

Zelf had ik lang de indruk dat mijn invulling van de dag des Heren (in dit specifieke geval is dat gewoon een meervoud) niet zo heel erg verheven was: om half elf ‘s ochtends aan het bier, seksistische grappen maken, met je vrienden je club afbranden en daarna hartstochtelijk boerend naar het stadionplein afzakken voor een zondagse voetballunch uit de Febo-muur.

Ons sneue ritueel heeft meer betekenis dan ik dacht: het is spiritueel, en daarbij moet je niet alleen aan drank denken. Ik had nog nooit een verband gelegd tussen een hostie en een satékroket, maar het is dus gewoon hetzelfde. Wat wij altijd oneerbiedig een ‘vette bek’ noemen, is eigenlijk een soort eucharistieviering. Zo hadden we het nooit bekeken.

Piratenclub

In het voetbal komen groepen gelovigen voor die zich afscheiden omdat ze vinden dat hun kerk het ware geloof verraadt: zie de Manchester United-fans die de ‘piratenclub’ FC United of Manchester oprichtten.

Ajacieden en Feyenoorders die elkaar het licht in de ogen niet gunnen? Protestanten versus katholieken. Protestanten kunnen vervolgens onderling weer conflicten krijgen, over de vraag wie de ware Verlosser is, bijvoorbeeld. Fundamentalisten? Hooligans. Het is allemaal zo simpel, mensen.

Als we Zijderveld en Van Ostaijen vragen naar de betekenis van rellen en vandalisme zullen ze wel met de Beeldenstorm op de proppen komen. Robin van Persie die na een wedstrijd in Amsterdam op zijn kanis wordt geslagen? Heel simpel: het jaar 754, Bonifacius bij Dokkum vermoord. Qua naamsbekendheid is het daarna wel goed gekomen met Van Persie en Bonifacius, trouwens.

Mijn favoriete alinea van het betoog van Zijderveld en Van Ostaijen is de alinea waarin ze invulling geven aan het motto Against Modern Football: “Door overorganisering en buitensporige professionalisering is voetbal een harde business geworden, die net als de kerken aan fascinatie heeft verloren.”

Zondvloed

Vervolgens waarschuwen ze het voetbal - hoe stichtelijk - voor de zondvloed die dat tot gevolg kan hebben: geduchte concurrenten als ‘de fitness-rage’, ‘het marathonlopen’ en ‘het wielrennen op de Alpe d’Huez’ staan al klaar om de plek voetbal in de samenleving over te nemen. Oei. Als dat maar goed komt.

Je kunt God prima begrijpen zonder ooit naar de kerk te gaan, maar ik geloof dat Zijderveld en Van Ostaijen, vast en zeker bovenste beste voetballiefhebbers, er iets te overmoedig van uit zijn gegaan dat ook dát bij voetbal hetzelfde werkt.