Revolutie in de wielerwereld

‘Een weldaad voor de mens’, zo werd de uitvinding van de fiets omschreven door de vermaarde Franse journalist Pierre Giffard (1853-1922).

© ANP

Talloze schrijvers, dichters en journalisten schreven indertijd jubelende teksten over dat revolutionaire vervoermiddel, dat aan de eigenaar zoveel snelheid en vrijheid verschafte. Ook Paul van Ostaijen zag de fiets als een symbool van hoop en vooruitgang. In een geëxalteerd gedicht riep hij uit: ‘O fiets gij zijt / Bron van al mijn blijheid’.

Vanzelfsprekend bestonden er toen al gemotoriseerde vervoermiddelen. Die waren echter dusdanig duur, dat slechts een kleine elite deze kon aanschaffen. Eén van de aantrekkelijke eigenschappen van de fiets was, dat ook de massa zich dit hippe, hypermoderne vervoermiddel kon veroorloven.

Afzetmarkt

De fiets had dus een enorme potentiële afzetmarkt. Door de heftige concurrentiestrijd die er woedde tussen de verschillende fietsfabrikanten, ontstonden de eerste profwielerploegen: elke zelfrespecterende fabrikant zette zo’n ploeg op, om de massa ervan te overtuigen dat zijn fietsen de beste fietsen ter wereld waren.

De fietsindustrie kreeg hierdoor een zeer sterke machtspositie binnen de profwielerwereld. In de grote wielerlanden bestond zelfs decennialang de merkwaardige regel, dat alleen bedrijven die een onderdeel waren van de fietsindustrie (dus behalve fietsfabrikanten ook bijvoorbeeld fietsbandenfabrikanten), hoofdsponsor van een wielerploeg mochten zijn.

Populair

Begin jaren ’50 bleek dat deze regel totaal niet meer aansloot bij de realiteit. Ondermeer dankzij de tweestrijd tussen Coppi en Bartali was wielrennen populairder dan ooit tevoren. Die populariteit werd echter niet meer vertaald in hogere omzetcijfers voor de fietsfabrikanten die de ploegen sponsorden.

De fiets was niet meer het enige moderne vervoermiddel dat de massa zich kon veroorloven. Door economische en technologische ontwikkelingen had de fiets veel sterkere concurrentie gekregen van scooters, auto's en motoren.

Steeds minder fietsfabrikanten hadden veel geld beschikbaar, om in een profwielerploeg steken. Zelfs veel subtoppers hadden daardoor moeite om nog een behoorlijk profcontract te vinden.

Revolutie

Fiorenzo Magni, die achter Coppi en Bartali jarenlang de derde wielergrootheid van Italië was, besloot in 1954 om een revolutie in de wielerwereld te ontketenen. De nieuwe sponsor van zijn ploeg had helemaal niets met de fietsindustrie te maken: Nivea.

1954 was daardoor een rumoerig wielerseizoen. De fietsindustrie wendde al zijn invloed aan om z’n oude machtspositie te behouden. Verschillende grote wedstrijden weigerden de Nivea-ploeg toe te laten. In Frankrijk gaven officials boetes aan Nivea-renners wegens ‘ongeoorloofde reclame-uitingen’. De internationale wielerbond UCI dreigde zelfs met een schorsing.

Economische realiteit

Veel grote wielerkampioenen, waaronder Coppi en Bartali, stonden echter aan de kant van Magni. In de loop van 1954 en 1955 gingen steeds meer hoge piefen van wielerbonden, maar zelfs ook bestuurders uit de fietsindustrie, de economische realiteit onder ogen zien. De zieltogende fietsindustrie kon niet langer in z’n ééntje de profwielerwereld draaiende houden.

Nadat die merkwaardige, anachronistische regel was afgeschaft, hadden binnen een aantal jaren de meeste ploegen een hoofdsponsor van buiten de fietsindustrie. Eindelijk kon de wegwielersport commercieel gezien werkelijk tot bloei komen. In de loop der jaren zou de rol van de fietsindustrie in de profwielerwereld steeds wat kleiner worden. Op den duur waren fietsfabrikanten hooguit nog co-sponsors van grote profploegen.

Sinds kort is hier echter een kleine kentering in gekomen. In 2010 zullen toch weer twee ploegen met een fietsfabrikant als hoofdsponsor, aan de start staan van de topwedstrijden.

'Test Team'

Vorig jaar debuteerde de Cervélo-ploeg. Het team van deze fietsfabrikant presenteert zichzelf als een 'Test Team': de allernieuwste technische snufjes worden door hun toprenners getest.
In Amerika bestond al enige jaren een kleine profploeg die gesponsord werd door het fietsenmerk BMC, dat bezit is van de multimiljonair Andy Rihs.

De afgelopen winter heeft deze ploeg zich versterkt met ondermeer Evans (foto), Hincapie, Kroon en Ballan, zodat ook deze fietsfabrikant nu een topteam als uithangbord heeft.