Theo voor altijd

Vierentwintig jaar na Maradona’s meest omstreden doelpunt (“hij scoort met zijn hand!”) is bij Theo Reitsma het scherpste eraf. Toch moet hij blijven.

© ANP

Door Menno Pot

Zes weken geleden kon zelfs ik er niet meer omheen: Theo Reitsma, de man die in 1988 en 1995 de onderschriften formuleerde bij mijn mooiste voetbalmomenten (“dit is een goed stel hoor!” en het droog-poëtische “Kluivert – ja! Kluivert 1-0”!), wordt een dagje ouder. Hij ziet het soms niet meer zo goed.

Het was tijdens de eerste helft van Feyenoord – Ajax. Nog vóór Smolovs inzet het net raakte, zag iedereen (zelfs de grensrechter) dat hij royaal buitenspel stond, maar in Theo’s wereld was het minstens een volle minuut 1-0 voor Feyenoord.

Ontkenningsfase

Ik heb lang in de ontkenningsfase gezeten. Ik herinner me dat ik al lang daarvoor naar een Theo-wedstrijd zat te kijken (ik weet niet eens meer welke) en een afstandsschot buiten bereik van de gestrekt zwevende keeper tegen de paal zag gaan. Je zag het niet alleen, je hóórde het ook aan de scherpe, metalige tik.

Theo had een sublieme redding van de keeper gezien. Zelfs na twee herhalingen bleef hij volhouden: wát een redding was dat (Theo, kijk eens goed, die bal was tegen de paal...), tjongejongejonge, wat een reflex van die doelman (het was de páál, Theo...).

Een vriend sms’te: Theo wordt oud. Ik verontwaardigd. Voor jongetjes van mijn leeftijd is Theo Reitsma een held. Samen met Evert ten Napel en Hugo Walker vormt hij de Grote Drie van mijn voetbalgeneratie, al kom ik er niet helemaal uit wie dan Mulisch is, wie Hermans en wie Reve.

Volkspoëet

Evert is het meest Hollands en het meest volkspoëet, dus hij zou dan Reve moeten zijn. Aan de andere kant heeft Evert ook het grootste gevoel voor klassiek drama: Griekse treurspelen in drie bedrijven, met een dekselse deus ex machina. Kortom: Mulisch. Qua stemgeluid was Walker weer het meest Reve. Ik krijg het niet helemaal sluitend.

In elk geval was Herman Kuiphof Simon Vestdijk (de grootste van voor mijn tijd) en is Jack van Gelder de man die de tekstballonnetjes in de Donald Duck volkrabbelt met woorden als ‘aaargh’ en een hoop uitroeptekens.

Theo Reitsma is eerder Bordewijk: Nieuwe Zakelijkheid, geen woord te veel, altijd in de plooi, hoe emotioneel ook de situatie, maar juist daardoor soms verpletterend. 1978, WK-finale Argentinië – Nederland, pal voor tijd. In elke Nederlandse huiskamer wordt onder luid gevloek een staande asbak omver getrapt of een schaal Croky richting de zwartwittelevisie geslingerd, maar Theo doet een kurkdroog Bordewijkje: “Rensenbrink... tegen de paal. Rensenbrink tegen de paal” – en verder niks.

Top

Dit seizoen bleef ik mezelf nog een tijdje aanpraten dat Theo nog altijd top is, zelfs toen hij Luis Suárez gedurende wel tien minuten consequent Sulejmani noemde.

En toen dus de Klassieker in De Kuip: de dag waarop ik moest buigen. Niet lang na het buitenspeldoelpunt van Smolov scoorde Siem de Jong wél. Doodse stilte in het stadion, bij afwezigheid van Ajax-supporters. “De Jong... is het een doelpunt?” vroeg Theo zich af. “Nee. [stilte] Jawel, het is een doelpunt. [herhaling in beeld]. Ja. Doelpunt.”

Maradona

Deze week werd Diego Maradona vijftig. Zijn beroemdste WK-goals kwamen in Nederland voor rekening van Theo Reitsma. Mexico ’86: Argentinië – Engeland. Van alle commentatoren die wereldwijd dat doelpunt van commentaar voorzagen, was Theo de enige die meteen zag dat het bij de 1-0 geen zuivere koffie was: “En dan scoort hij met zijn hand! Hij scoort met zijn hand!”

Toen, op 22 juni 1986, staken Diego Maradona (25) en Theo Reitsma (43) in de vorm van hun leven. Messcherp. Nu is dat anders: Theo ziet het als commentator niet zo goed meer en Maradona blijkt het als trainer niet zo goed te zien. Maar helden blijven ze.

Daarom moet Theo Reitsma live wedstrijden blijven verslaan tot hij er letterlijk bij neervalt. Ooit zal er diep in de tweede helft van een mooie Theo-wedstrijd een wonderschoon, beslissend doelpunt worden gemaakt, waarna Theo zwijgt. Legendarisch commentaar bestaand uit nul woorden: scherper afgepast bestaat niet, en dus komt die mijlpaal Theo toe.