Eredivisiepoëzie

In Engeland vindt men dat Nederlandse voetballers hyperintelligente filosofen zijn. Terecht, zo bewijzen de trainers nu.

© ANP

Enkele van mijn wat oudere Engelse voetbalvrienden werden in 1974 verliefd op het Nederlandse voetbal. Omdat Engeland zich niet voor het WK gekwalificeerd had, zochten ze een elftal om te steunen. Miljoenen Engelsen omarmden de spectaculaire nieuwkomer op het WK-toneel: ‘Clockwork Orange’.

Het is even vleiend als fascinerend om Engelsen te horen vertellen over de ploeg van Michels en Cruijff. Oranje ademde intelligentie, daar komt hun lofzang meestal op neer: Oranje speelde voetbal van academisch niveau, voetbal waar de gemiddelde Engelse speler te simpel en te lomp voor was.

Rocksterren

Daar kwam bij dat de Oranje-spelers stonden voor álles waar een Engelse jongeman jaloers op is. Ze waren rocksterren. Vrijgevochten. Anti-establishment. Oranje, dat was lang haar, halskettingen, shirt uit de broek en een peuk in de mondhoek. Zeer aantrekkelijk wanneer je zelf uit een deprimerend, puriteins, preuts, reactionair rotland komt, waar de politie elke jongere die ook maar aan een pleziertje durft te denken het liefst met de wapenstok terugknuppelt in de rij voor het arbeidsbureau.

Voor Engelse jongeren leek het ook alsof de Nederlandse voetballers vloeiend een stuk of tien talen spraken, waar Engelse voetballers er niet eens één beheersten. Alles wat de Hollanders over voetbal zeiden, ademde een achteloos soort intelligentie: de tv-interviews waren haast literair.

Ik verzin dit niet. Zo denken Engelsen écht over Nederlands voetbal, en het zit nog altijd diep (ze zien niet zo heel veel Nederlands voetbal, dus de werkelijkheid dringt maar mondjesmaat door). Daarom schrokken ze zo van de WK-finale van afgelopen zomer, en schoten ze een beetje door in hun kritiek.

Sympathiek misverstand

Ik heb het altijd een sympathiek misverstand gevonden. Ja, Oranje speelde in 1974 briljant voetbal en de ploeg had ook een zekere rockstar quality. Dat vinden we zelf ook wel. Maar die talenknobbel en die extreme intelligentie?

Willem van Hanegem, Wimpie Suurbier, Arie Haan en Johan Neeskens samen aan een tafel voor een diepzinnig gesprek; in Engeland verwachten ze kennelijk dat dat grote taalkunst en diepe filosofische inzichten oplevert, terwijl ik tot voor kort geen reden zag om van zo’n gesprek hogere artistieke verwachtingen te hebben dan van een vergelijkbare zitting met Paul Gascoigne, John Terry en Wayne Rooney.

Daar ben ik toch anders over gaan denken toen ik deze week de sportpagina’s las en een trits tv-gesprekjes met Eredivisie-trainers bekeek. Waar het door komt is mij een raadsel, maar onze bedrijfstak betaald voetbal is inderdaad hemelbestormend literair bezig de laatste tijd. Engeland heeft gelijk.

Fazant

Het begon met Ajax-trainer Martin Jol, toen hij sprak over de beperkte financiële armslag van zijn club: “Als je geen nek hebt, kun je ook niet uit het raam kijken.” En even later: “Je kunt geen bril dragen als je geen oren hebt.”

Zó waar. Zó diep. Daar kunnen die Engelse voetbalprimaten nog een puntje aan zuigen: die klappen dicht van elke zin die uit meer dan vier woorden bestaat.

In de Volkskrant van zaterdag deed niemand minder dan scheidend KNVB-directeur Henk Kesler een duit in het zakje. “Een trainer is een passant, die blij mag zijn dat hij geen fazant is, want dan haalt hij de kerst niet.”

Maar het poëtische klapstuk van het weekend kwam van Excelsior-trainer Alex Pastoor. Of hij zijn ploeg een kans gaf tegen Feyenoord, wilde de verslaggever weten, waarop Pastoor peinzend doch vastberaden richting de einder tuurde en plechtig zeide: “Wanneer je over de berg wilt vliegen, moet je je vleugels uitslaan.”

Nobelprijs

Zo, Engeland. En nu jullie weer.

Ik snap nu waarom Nederlandse clubs in Europa geen deuk meer in een pakje boter schoppen: wij zijn daar gewoon klaar mee.

Die Cup met de Grote Oren hebben we sinds 1970 zes keer naar Nederland gehaald; laat de rest van Europa zich daar maar druk om maken. Been there, done that. Wij willen, als Eredivisie zijnde, naar dat volgende level: de Nobelprijs voor de Literatuur. Voor minder doen we het niet.