Weapon of mass annoyment

De eerste WK-duels brachten zo veel vuvuzela-overlast met zich mee dat de organisatie zich nu al gedwongen voelt een statement uit te vaardigen: men overweegt een verbod. De hemel zij geprezen!

© AFP

De hoopgevende mededeling kwam van het opperhoofd van het Zuid-Afrikaanse organisatiecomité, Danny Jordaan, die ook nog opmerkte dat hij weliswaar Zuid-Afrikaan is, maar geen liefhebber van de vuvuzela. “Ik hoor liever gezang”, zei Jordaan, zoals het iemand met zijn achternaam betaamt.

Ik begaf me speciaal voor Engeland – USA naar een Engelse pub in Sevilla. De tent stond stampvol brullende Britten en joelende Yanks. Topavond. Luid meegezongen volksliederen, goeie humor, totale verbroedering.

Sfeerverhogend

Maar die koleretoeters! De commentator was onverstaanbaar, maar het zeurende, weeë gonzen der vuvuzela’s hoorde je overal bovenuit. Ik weet het nu zeker: die vuvuzela’s zijn niet zomaar irritant, maar WK-bedreigend irritant. Met voorsprong de slechtste Zuid-Afrikaanse uitvinding sinds Apartheid.

Een tijd geleden raakte ik over de kwestie in discussie met iemand die pro-vuvuzela was. Hij vond het sfeerverhogend; ik sfeerverpestend. Benieuwd hoe hij er nu over denkt, na de eerste 720 minuten plus blessuretijd.

Interessant was zijn bewering dat de vuvuzela Zuid-Afrikaans volkscultuurgoed is: een instrument met cultuurhistorische wortels, iets uit de Zulu-traditie, of zoiets. Dat wist ik niet. Ik neigde naar enige sympathie voor dat aspect van de snerttoeter in kwestie.

Gelul

Welnu, dat blijkt dus een potje onversneden gelul van de bovenste plank te zijn (lees dit maar). De vuvuzela is gewoon een uitvinding van een Afrikaanse feestneus die de zwartrubberen bol van een fietstoeter haalde en hem als mondtoeter meenam naar het stadion.

Later verlengde hij de toeter met een lange tuit, eveneens van ijzer, maar omdat het gevaarte daarmee als metalen slagwapen kon worden aangemerkt, besloot hij er eentje van plastic te laten vervaardigen. Daar zag hij vervolgens een handeltje in. Een massaproduct was geboren.

Culturele en historische wortels, me reet. De vuvuzela is pas sinds de jaren negentig gemeengoed in Zuid-Afrikaanse voetbalstadions. Het is gewoon voetbalmerchandise, een commercieel bedenksel, dat net zoveel over Zuid-Afrika zegt als de indianentooi van Graatje Hindriks over Nederland en de AZ-klapper over de Zaanstreek.

Weten we dat ook weer. Je hoeft dus niet langer bang te zijn dat je een westerse cultuurbarbaar bent als je het gewoon een irritante, stupide rottoeter vindt.

Hooliganisme

Omdat ik een slordige vijftien jaar lang vrijwel alle uitwedstrijden van mijn favoriete voetbalclub bezocht heb (met alle combireizen, politie-escortes en gebarricadeerde uitvakken van dien), en nog altijd bij alle thuiswedstrijden in een ‘risicovak’ sta, wordt mij regelmatig gevraagd of het nog wel leuk is met al dat hooliganisme enzo.

Mijn antwoord luidt dan (naar waarheid) dat ik in die vijftien jaar eigenlijk nauwelijks rottigheid heb meegemaakt (frequentie en schaal ervan worden nogal overschat) en dat die paar keren dat het dichtbij kwam mijn stadionplezier niet wezenlijk hebben aangetast. Wegblijven vanwege die anderhalve rel per vijf seizoenen? Ik pieker niet over. Ik heb er domweg zelden last van, eerlijk gezegd.

Vuvuzela-getetter

Als de Eredivisie massaal aan de vuvuzela zou gaan, zou ik wél wegblijven. Ik zou het nog geen helft volhouden. Bizar maar waar: het hooliganisme zoals dat er de voorbije twintig jaar geweest is, bedreigt mijn voetbalplezier niet, maar de vuvuzela heeft die potentie wel. Misschien dat ik er daarom zo heftig op reageer. Ik sta er zelf ook versteld van.

Doorlopend vuvuzela-getetter werkt (zo hebben de afgelopen dagen wel aangetoond) niet alleen trainers, spelers en tienduizenden stadionbezoekers op de zenuwen, maar ook miljoenen tv-kijkers. Het is een weapon of mass annoyment dat in de voetbalsport zijn gelijke niet kent. En nog schadelijk ook. 130 decibel! The Who heeft zichzelf er stokdoof mee gespeeld.

Als ik naast of voor een olijke Afrikaan met zo’n ding zou zitten, zou ik nog voor de rust geneigd zijn die toeter bij hem in te brengen op een plek waar de zon nooit schijnt, zodat hij de rest van zijn leven met elke aanval van ochtendflatulentie de hele straat wakker toetert.

Fijn om te weten dat ik daarin niet alleen sta.